De droom van een Ontwaakt India

Standaard

image

Het sociale boeddhisme van Ambedkar

Kees Moerbeek

In India leven op dit moment zo’n acht miljoen boeddhisten; velen daarvan zijn dalits (onaanraakbaren). Na het verdwijnen van het boeddhisme van het Indiase schiereiland tussen de tiende en dertiende eeuw herintroduceerde Ambedkar het boeddhisme in India. Zijn doel was om hierdoor het traditionele kastensysteem te beëindigen en het land om te vormen tot een ontwaakte samenleving. Daar is ‘Babasaheb’ te vroeg voor overleden, maar hij heeft dalits hun menselijkheid teruggegeven. Baba is een respectvolle term voor (groot)vaders en oudere mannen in het algemeen, nog respectvoller gemaakt door er ‘saheb’ (mijnheer) aan toe te voegen.

‘Vandaag de dag worden de Indiërs geregeerd door twee verschillende ideologieën. Hun politieke ideaal is vastgelegd in de preambule van de grondwet dat een leven verzekert van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Hun sociale ideaal dat belichaamd wordt in hun geloof (het hindoeïsme red.) ontkent dit.’ Dit citaat is de dalit en neo-boeddhist dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar (1891-1956) ten voeten uit.

‘Babasaheb’
Kastendiscriminatie is sinds de onafhankelijkheid van India in 1947 ongrondwettelijk. De regering is wettelijk verplicht een beleid van positieve discriminatie te voeren om de maatschappelijke achterstand van de dalits op te heffen. Ondanks de geboekte verbeteringen is weinig vooruitgang bereikt. De ‘onreine’ dalits, zoals onaanraakbaren zichzelf noemen, worden immers nog steeds buitengesloten, vernederd, mishandeld, verkracht en vermoord.

De (mede)auteur van de Indiase grondwet, dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar, is de held van de Indiase dalits. Hij werd geboren in 1891 en behoorde tot de onaanraakbare Mahars. Zijn vader en grootvader waren militairen in Britse dienst, waardoor hij naar school mocht gaan. Hij was een van de eerste dalits met een universitaire opleiding. Door in woord en daad als jurist en politicus op te komen voor de rechten van onaanraakbaren verwierf Ambedkar grote faam. In 1930 organiseerde hij een processie naar de Kalaram Tempel, in Nashik (deelstaat Marahastra). Dit was om voor hindoe dalits toegang af te dwingen tot deze tempel. Toen de processie de tempelingang bereikte werd deze door de autoriteiten gesloten. Dit weerhield Ambedkar niet zijn strijd voor gelijkberechtiging voort te zetten, integendeel.

Massabekeringen

Al zijn hele leven heeft Babasaheb belangstelling gehad voor het boeddhisme. Hij raakte er steeds meer van overtuigd dat de discriminatie van de kasteloze dalits onlosmakelijk verbonden is met het hindoe kastensysteem. In de jaren vijftig van de vorige eeuw nam hij deel aan internationale boeddhistische congressen in Birma en Ceylon (Sri Lanka) en ontmoette de Sri Lankaanse monnik Hammalawa Saddhatissa Maha Thera. Na verschillende publicaties over gelijke rechten voor onaanraakbaren en de rol van het boeddhisme hierbij, bekeerde Ambedkar zich op 14 oktober 1956 tijdens een massaceremonie tot het boeddhisme. Zijn vrouw en hij ontvingen volgens de traditie van een boeddhistische monnik de Drie Geloftes en Vijf Voorschriften van een boeddhistische monnik. Vervolgens ging hij over tot de bekering van zijn 500.000 aanwezige aanhangers. Hij schreef de 22 geloftes voor, na de Drie Juwelen en Vijf Voorschriften. Drie dagen na het afronden van het manuscript van The Buddha and His Dhamma overleed hij, op 6 december 1956.

Sinds zijn dood hebben duizenden Indiase dalits zich bekeerd tot het Ambedkar(ite) Buddhism (Ambedkar boeddhisme). Hindoe critici omschrijven deze massale bekeringen als politieke stunts. Leiders van de dalit partij Bahujan Samaj Party (BSP) beklagen zich, omdat zij vanwege deze massabekeringen afgeschilderd te worden als anti-hindoe en anti-brahmaan. In sommige deelstaten zijn deze massabekeringen verboden, bijvoorbeeld in Gujarat waar de hindoe nationalistische Bharatiya Janata Party (BJP) het voor het zeggen heeft.

Conflicterende wereldbeelden

Mangesh Dahiwale wijdt in Rethinking Karma, the Dharma of Social Justice een hoofdstuk aan het werk van Ambedkar en het Ambedkar boeddhisme. De geschiedenis van India en van ‘kaste’ is niet anders dan het conflict tussen de wereldbeelden van brahmanen en boeddhisten. De brahmaanse (=Arische) invasie van India omstreeks 1500 voor Christus was het begin van dit conflict. De Ariërs hebben een stelsel van varna’s (varna = kleur) ingevoerd; de viervoudige indeling van de samenleving waaruit het latere kastenstelsel zou zijn ontstaan.

De verdeling van het kastensysteem in brahmanen, krshatriya’s, vaisya’s en shudra’s gaat terug tot de Rig-Veda, die geschreven zou zijn tussen 1700 en 1100 voor Christus. Het is de oudste van de vier canonieke, heilige hindoeteksten, die bekend staan als de Veda’s. Ze bevatten de door God aan de mensheid geopenbaarde eeuwige en universele kennis.

De historische Boeddha leefde in de zesde eeuw voor Christus in de Spiltijd (800 tot 200 v. Chr.) In zijn tijd bestond weliswaar een systeem van verschillende sociale klassen, maar geen star kastensysteem. Deze Spiltijd was een van de vruchtbaarste periodes uit de geschiedenis. Het was de tijd van onder andere Boeddha, Socrates, Confucius, de profeet Jeremia, Mencius en Euripides. Zij brachten grote veranderingen in de godsdienst en filosofie teweeg, die tot op heden de basis van de beschaving vormen. Zij leefden in verschillende delen van de wereld en hadden geen contact met elkaar, maar de grote overeenkomst is dat zij hun heil niet zochten in (theologische) leerstellingen. Zij predikten dat mensen hun egoïsme en hebzucht, hun gewelddadigheid en liefdeloosheid moesten laten varen voor een leven van mededogen. De Spiltijd was over zijn hoogtepunt heen toen dogma’s en verplichte leerstellingen de overhand kregen.

Tijdens het 140-jarige bestaan van het boeddhistische Mauryaanse rijk (ongeveer 321 tot 185 v. Chr.; een van de keizers was de beroemde Ashoka ) verloren de tot dan toe machtige brahmanen veel aanzien en macht. Zij hebben volgens Ambedkar met generaal Pushyamitra samengezworen om hun hegemonie te herstellen. Met de moord op keizer Brhadratha, Ashoka’s kleinzoon, greep Pushyamitra de macht en een bloedige vervolging van het boeddhisme begon. Hij was de eerste koning en stichter van de brahmaanse Shunga dynastie. Het was als een contrarevolutie tegen de omwenteling die de Boeddha teweeg bracht.

Na deze machtsovername werden gezaghebbende brahmaanse teksten geschreven om het boeddhisme te bestrijden. Deze sanctioneren de fundamentele sociale ongelijkheid van het hindoe kastesysteem. De meest gezaghebbende en omstreden bron is de Code van Manu (Manu Smṛti of Mānava-Dharmaśāstra). Volgens de overlevering is dit ‘wetboek’ geopenbaard door Brahma zelf. Het gaat in dit korte artikel te ver om Ambedkars beschrijving van het verdere verloop van het conflict te beschrijven.

Ambedkars Navayana

Om het boeddhisme aan de passen aan de moderne tijd had Ambedkar twee opdrachten: 1. het zuiveren van het boeddhisme van vreemde, met name brahmaanse invloeden, en 2.het bevrijden van zijn volk van geestelijke en sociale slavernij om een democratisch maatschappelijk systeem mogelijk te maken.

Om de Indiase kastesamenleving te veranderen is een sangha nodig, die niet per se monastiek is. De sangha die hij voor ogen had bestaat ook uit leken. Het fulltime bezig zijn met de dharma, zoals monniken doen heeft voordelen, maar ook nadelen. Het parttime bezig zijn met de dharma, zoals leken doen, heeft dat ook. Beide kunnen elkaar aanvullen en op het rechte pad houden. Een van de redenen dat het boeddhisme verdween uit India is juist het verval en verdwijnen van de monastieke sangha.

Dalit protest
David Brazier roept de vraag op wat de Boeddha beoogde na zijn verlichting. Brazier is van mening dat de Boeddha een ontwaakte samenleving tot stand wilde brengen. Dahiwale ziet hierin een overeenkomst met Ambedkars visie. Boeddha’s belangrijkste doel is het beëindigen van het lijden, maar Ambedkar herformuleert dit en verbreedt dit tot de hele samenleving. Kort gezegd: de Dharma beoogt iemand in een boeddha te veranderen en de wereld in een sangha. Zijn visie op boeddhisme noemt hij Navayāna (= nieuw voertuig), die toepasbaar is op alle samenlevingen. Omdat dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar te vroeg overleed kon hij slechts het fundament leggen van deze sangha.

Erfenis

De Britse monnik Sangharakshita (Dennis Lingwood) heeft na Ambedkar’s overlijden meegeholpen leiding te geven aan diens neo-boeddhistische beweging in India en heeft zijn gedachtengoed verder uitgewerkt. Terug in het Verenigd Koninkrijk was hij mede-oprichter van de Friends of the Western Buddhist Order (FWBO) en de Indiase Trailokya Bauddha Mahasangha Sahayaka Gana (TBMSG). Nu heet TBMSG/FWBO Triratna Bouddha Mahasangha, een internationale neo-boeddhistische beweging met 60 centra op vijf werelddelen.

The Karuna Trust bijvoorbeeld, werkt sinds 1980 voor Indiase dalits door fondswerving voor sociaal werk en Dharma-projecten op het gebied van onder andere onderwijs, als ‘education hostels’ voor dalit kinderen in steden en vrouwenwerk, waaronder microkredieten, onderwijs en vrouwenrechten.

Een ander voorbeeld is het Jai Bhim Network in Hongarije. Sinds 2007 werkt dit network aan de maatschappelijke integratie van Roma door bijvoorbeeld onderwijs en runt meer dan zes scholen, zoals de dr Ámbédkar Gimnázium (dr. Ambedkar Highschool). Bij deze ontwikkelingsactiviteiten wordt gebruik gemaakt van de ervaringen met het werk voor Indiase dalits.  

Dalits: de verschoppelingen van India

Volgens de volkstelling van 2011 leven in India officieel 201,4 miljoen onaanraakbaren of kastelozen. Scheduled Castes and Tribes (SC’s) heten ze officieel, maar ze noemen zichzelf vaak dalit. Het Sanskriete ‘dal’ betekent gebroken, uitgesloten en onterecht.

Hun totale aantal wordt geschat op 300 miljoen op een bevolking van 1,2 miljard. Dit komt omdat moslims en christenen onder hen niet meegeteld zijn. Omdat ze niet geregistreerd zijn kunnen zij geen beroep doen op de wettelijke beschermingsmaatregelen. Meer dan driekwart van de SC’s woont op het platteland. Dalits leven ook in Bangladesh, Nepal, Pakistan en Bangladesh.

De Australische organisatie Walk Free, dat slavernij bestrijdt schat dat er wereldwijd 29,8 miljoen slaven zijn. Daarvan leeft bijna de helft, 13,9 miljoen, in India. Dit zijn Dalits en Advisi. De laatste zijn etnische en in stamverband wonende groepen, waarvan aangenomen wordt dat zij de oorspronkelijke bewoners van het Indiase continent zijn. In 2001 waren er ruim 84 miljoen Advisi. Zij behoren ook tot de ‘Scheduled Castes’.

Het kastensysteem was oorspronkelijk een beroepenhiërarchie, die voorkwam uit de arbeidsverdeling. Onder invloed van sommige brahmanen en sociaaleconomische ontwikkelingen degenereerde het systeem. Kenmerkend voor het traditionele hindoe kastensysteem is de fundamentele erfelijke ongelijkheid. Mensen worden ingedeeld in verschillende sociale groepen op basis van hun afkomst. Er zijn vier grote verschillende kasten, die onderverdeeld zijn in honderden subkasten met hun eigen rangorde en leefregels.

Omdat dalits buiten het traditionele kastenstelsel gesloten zijn, worden ze als ‘onrein’ gezien en behandeld. Zij zijn veroordeeld tot de minste baantjes, zoals het opruimen van dode mensen en dieren, het ontstoppen van riolen, het schoon maken van toiletten en het wassen van kleren, die zijn bevuild met bloed of uitwerpselen. Ze moeten buiten het dorp wonen en leden van andere kasten willen niets aanraken wat aangeraakt is door een dalit.

Aanranding, verkrachting en gedwongen tempelprostitutie van dalitvrouwen komen op het Indiase platteland geregeld voor; in de grote steden handel is in dalitvrouwen voor commerciële prostitutie in opkomst. Zij die hiervan aangifte willen doen worden vaak weggestuurd door politieambtenaren, die vrijwel altijd van een hogere kaste zijn.

Bronnen
22 Vows of Dr. Ambedkar
J. Watts (ed). Rethinking Karma, the Dharma of Social Justice. Chiang Mai (Thailand): Silkworm books, 2009.
Caste problem
Meet world’s Number 1 slaveholder: India
Website Karuna
Website Jai Bhim Network

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s