‘Culture clash’: China, Tibet en de media

Standaard

Floris Harm

24-6-2013.
Cui Yuying gooit haar handen wanhopig in de lucht.

“Zie je nou? Zijn ze zijn naar Tibet geweest, en nog hebben ze van dit soort vragen”, roept Vice-Minister Cui over tafel naar haar ondergeschikte, meneer Lu van de Chinese Rijksvoorlichtingsdienst.

Oh-oh. Ruzie.

We zijn terug in Peking aan het eind van een rondreis door Tibet. Het had een gezellig afscheidsetentje moeten worden. Maar nu is de sfeer helemaal bedorven. Allemaal omdat de journalisten het nog steeds niet snappen en maar vragen blijven stellen aan hun gastvrouw.

“U zegt dat Tibet open is voor journalisten en mensenrechtenorganisaties, maar hoeveel delegaties zijn er dit jaar in Tibet toegelaten? En als alle Tibetanen zo tevreden zijn onder Chinees bestuur,  wat hebben jullie dan nog te vrezen van de Dalai Lama? En als de Dalai Lama onafhankelijkheid voor Tibet wil, zoals u zegt, waarom zegt hij dan al 25 jaar lang dat hij juist géén onafhankelijkheid wil?”

Als er dan ook nog wordt gevraagd wanneer de Dalai Lama dan volgens haar precies voor het laatst riep om onafhankelijkheid, ontploft ze.

“Hoe kan het nou dat je het nog steeds niet snapt?”, bijt ze mij toe. “Jij luistert gewoon niet. En je gelooft niet wat ik zeg.” Een droog schamper lachje. “Ik vind jou echt een geweldige vent, weet je dat? Echt geweldig!”

Cui Yuying

Verbijsterd

Ik ben licht verbijsterd, en ik ben zeker niet de enige aan de grote ronde tafel vol Peking Eend en andere lekkernijen.

Cui Yuying is Tibetaanse, al zou je het aan haar naam, uiterlijk en kleding niet meer kunnen aflezen. Maar de Tibetaanse zaak gaat haar niet minder aan het hart. Ze is zó strijdbaar, zó fel tegen de Dalai Lama en kritisch op die westerse naïevelingen die zich door hem laten inpakken, dat de vraag rijst of er misschien meer speelt.

Het lijkt wel alsof ze overcompenseert voor haar Tibetaanse afkomst. Het kan ook zijn, dat ze nog steeds boos is over de armoede die haar moeder meemaakte onder het oude Tibetaanse bestuur van lama’s en edelen.

Hoe het ook zij, haar optreden wordt een pr-ramp van formaat.

Jaren ’90

We zitten voor mijn gevoel weer in de jaren ’90, toen ik correspondent in Peking was. Chinese bestuurders dachten destijds – net als nu, lijkt het – vaak dat een journalist met een vraag zijn eigen mening verkondigde.

Anno 2013 is er wat dat betreft wel iets veranderd. Steeds meer ministeries hebben eigen woordvoerders.  Journalisten kunnen (uitzonderingen daargelaten) door vrijwel heel China reizen, zonder vooraf toestemming te hoeven vragen. En er worden nu dus ook groepen uitgenodigd om naar Tibet toe te gaan: volgende maand gaat er nog een, met Duitse journalisten.

Nou gaat die nieuwe openheid in het geval van Tibet een beetje halfslachtig: ze laten je toe, maar laten je niet vrij. Toch mist de publieksdiplomatie zijn doel niet helemaal. Het toont buitenlandse journalisten op zijn minst dat de Tibetaanse kwestie niet alléén bestaat uit geknechte, vreedzame Tibetanen tegenover een gehelmd Chinees veiligheidsapparaat, maar dat het een zeer complex verhaal is.

Ontspannen sfeer

De groep journalisten was juist helemaal opgeruimd teruggekomen uit Tibet. Want na drie dagen Lhasa, waar de politieke repressie tastbaar is, was de reis afgesloten met anderhalve dag op het platteland. Een schitterende tocht door prachtige valleien, een ontspannen sfeer met een ongepland bezoek aan een Tibetaanse kleuterschool – het was zowaar nog gezellig geworden met onze Chinese en Tibetaanse begeleiders.

Dat is aan tafel snel over. De geharnaste Mevrouw Cui, die weinig tegenspraak gewend lijkt, en de sceptische journalisten – het blijkt een slecht huwelijk.

Rollenspel

Mogelijk speelt er nog iets: het rollenspel van gast en gastheer. In de Chinese cultuur is de gastheer verplicht om de genodigden zeer royaal te onthalen. In ruil daarvoor moet de gast beleefd zijn, en zijn gastheer niet beledigen met kritische vragen.

Dus ik probeer duidelijk te maken, dat ik me daarvan bewust ben. En dat het niet persoonlijk is, maar dat we ook gewoon ons werk moeten doen. Maar ze wuift het weg: “Ik vind dit soort discussies juist erg interessant”, zegt ze mat. Maar het is duidelijk dat ze de vorige groep journalisten uit Nepal en India veel leuker vond dan dit stelletje lastpakken uit Noord-Europa.

Tags: 

Deel deze pagina

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s