Karma

Standaard

Over karma heeft vrijwel iedereen wel eens gehoord. Maar wat betekent Karma nu precies?

De letterlijke betekenis van karma is “handelen”. Karma wordt ook wel de wet van oorzaak en gevolg genoemd. Dit betekent dat alles wat we doen een oorzaak vormt die op een later tijdstip een gevolg heeft. In het Boeddhisme wordt veel aandacht besteed aan de motivatie of bedoeling die achter ons handelen zit, omdat deze in feite het karma bepaalt.
We gaan in onze jeugd naar school en plukken daar later als we volwassen zijn en gaan werken de vruchten van. Al naar gelang of je goed je best hebt gedaan met de studie zul je later wellicht meer verdienen met een betere baan, dan iemand die niet het nut inzag van school en studie. Natuurlijk is dit wel een heel zwart-witte voorstelling van karma, maar het zal duidelijk zijn dat alles wat we doen een gevolg zal hebben, hoe subtiel deze oorzaken ook mogen zijn.

Hieronder enkele veelgestede vragen over karma en wat antwoorden:

Wat is karma en hoe werkt het?

Karma betekent handeling en verwijst naar activiteiten die we verrichten met lichaam, spraak en geest. Deze activiteiten laten indrukken of zaadjes op onze geestesstroom achter, die rijpen tot ervaringen wanneer aan de juiste voorwaarden wordt voldaan. De zaadjes van onze activiteiten gaan met ons mee van het ene leven naar het andere en gaan dus niet verloren. Als we echter geen oorzaak of karma creëren voor iets, dan zullen we ook de gevolgen niet ervaren: als een boer geen tarwe zaait, zal er ook geen tarwe groeien. Als een activiteit pijn en ellende tot gevolg heeft, dan wordt het een negatieve, destructieve of ondeugdzame activiteit genoemd. Als een activiteit geluk veroorzaakt, wordt hij positief, constructief of deugdzaam genoemd. Activiteiten zijn niet inherent goed of slecht, maar worden alleen zo genoemd overeenkomstig het gevolg dat ze veroorzaken voor degene die de actie doet.
De werking van oorzaak en gevolg op onze geestesstroom is wetenschappelijk. Alle gevolgen ontspringen uit oorzaken die in staat zijn hen voort te brengen. Als we appelzaadjes zaaien, zal er een appelboom groeien en geen Spaanse peper. Als we Spaanse peperzaadjes zaaien, zal er Spaanse peper groeien en geen appelboom. Als we positieve activiteiten verrichten, zal geluk volgen en als we negatieve activiteiten verrichten, zullen problemen het resultaat zijn. Alle geluk en voorspoed die we in ons leven ervaren, worden veroorzaakt door onze eigen positieve activiteiten. Evenzo worden alle problemen veroorzaakt door onze eigen destructieve activiteiten.

Is karma of de wet van oorzaak en gevolg een systeem van beloning en straf? Heeft Boeddha de wet van oorzaak en gevolg gecreëerd of uitgevonden?

Beslist niet. Er is niemand die beloning of straf uitdeelt. Wij creëren zelf oorzaken door onze activiteiten en we ervaren de gevolgen daarvan. We zijn dus verantwoordelijk voor onze eigen ervaringen. Boeddha heeft het systeem van oorzaak en gevolg evenmin uitgevonden als Newton de zwaartekracht uitvond. Boeddha beschreef alleen het natuurlijke proces van oorzaak en gevolg dat in de geestesstroom van elk levend wezen plaatsvindt. Hiermee toonde hij ons hoe we het beste kunnen handelen binnen de wet van oorzaak en gevolg teneinde het geluk dat we wensen te bereiken en de pijn waar we een hekel aan hebben te vermijden.
De misvatting dat geluk en lijden respectievelijk beloning en straf zijn stamt waarschijnlijk uit onjuiste vertalingen van boeddhistische teksten.

Is het nodig dat we de gevolgen van al onze daden ervaren?

Als zaadjes in aarde worden gezaaid, zullen ze uiteindelijk opkomen; tenzij er niet aan voorwaarden zoals water, zon en mest is voldaan die essentieel voor hun groei zijn, of tenzij ze verbranden of worden uitgetrokken. De uiteindelijke manier om karmische indrukken uit te roeien is door middel van meditatie op de leegte van inherent bestaan. Op deze manier kunnen we verstorende emoties en karmische indrukken volledig zuiveren. Op ons niveau is dat nogal moeilijk, maar door die zuivering kunnen we wel het tot rijping komen van schadelijke indrukken stoppen. Dit is hetzelfde als het onthouden van water, zon en mest aan het zaadje in de aarde.

Hoe kunnen we negatieve indrukken zuiveren?

Zuivering door middel van de vier tegenkrachten is erg belangrijk. Dit voorkomt niet alleen toekomstig lijden, maar verlicht ook de schuld of het zware gevoel dat we nu ervaren. Door onze geest schoon te maken zijn we in staat de Dharma beter te begrijpen, voelen we ons kalmer en kunnen we ons beter concentreren. De vier tegenkrachten, die gebruikt worden om negatieve indrukken te zuiveren zijn:

1. spijt hebben,
2. besluiten het niet weer te doen,
3. toevlucht nemen en een altruïstische houding ten opzichte van anderen opwekken
4. een beoefening doen om de negatieve energie te zuiveren.

Ten eerste erkennen en betreuren we het feit dat we een negatieve activiteit hebben verricht. Onszelf verwijten maken en ons schuldig voelen is nutteloos en slechts een manier om onszelf emotioneel te kwellen. Door oprecht spijt te hebben erkennen we dat we een fout hebben gemaakt en dat ons dat spijt. (Bij oprechte spijt hoort uiteraard ook het pogen om onze negatieve daad tegenover iemand goed te maken of ons te verontschuldigen.)
Ten tweede besluiten we het niet weer te doen. Als het iets is dat we uit gewoonte en regelmatig doen, zoals anderen bekritiseren, dan zou het hypocriet zijn om te zeggen dat we dat de rest van ons leven niet meer zullen doen. Het is beter een reëler tijdsduur te kiezen en te besluiten dat we zullen proberen de activiteit niet te herhalen, maar dat we gedurende die periode vooral oplettend zullen zijn en ons in overeenstemming daarmee zullen inzetten.
De derde tegenkracht is vertrouwen. Onze negatieve activiteiten hebben in het algemeen betrekking op ofwel heilige objecten zoals Boeddha, Dharma of Sangha ofwel andere voelende wezens. Om de goede relatie met de heilige objecten te herstellen vertrouwen we op hen door toevlucht te nemen of hen instructies te vragen. Om een goede relatie met andere voelende wezens te hebben wekken we een altruïstische houding ten opzichte van hen op, zodat we ons hart wijden aan het bereiken van het boeddhaschap, teneinde in staat te zijn hen op de beste manier van nut te zijn.
Het vierde is iets te doen wat de zaak weer in evenwicht brengt. Dit kan een positieve activiteit zijn zoals luisteren naar onderricht, een Dharma-boek lezen,neerbuigingen maken, offers aanbieden de namen van de boeddha’s reciteren,mantra’s zingen,beelden of schilderijen van de boeddha’s aanbieden ,dharma-teksten drukken,mediteren etc. De krachtigste neutraliserende oefening is mediteren op de leegte.

De vier tegenkrachten moeten herhaald worden. We hebben vele malen negatieve dingen gedaan, dus we kunnen natuurlijk niet verwachten dat we die allemaal in één keer kunnen opheffen. Hoe sterker de tegenkrachten zijn – hoe groter onze spijt is, hoe krachtiger ons besluit is om het niet weer te doen, etc. – des te krachtiger zal de zuivering zijn.
Het is goed om de zuivering door middel van de vier tegenkrachten elke avond voor het slapen gaan te doen teneinde elke negatieve activiteit die we die dag verricht hebben te neutraliseren.

Is de wet van oorzaak en gevolg alleen van toepassing op mensen die erin geloven?

Nee, oorzaak en gevolg werken of we dat nu accepteren of niet. Positieve activiteiten brengen geluk voort en negatieve activiteiten lijden, of we er nou in geloven of niet. Als fruit van een boom valt, valt het naar beneden ook al geloven we dat het omhoog zal vallen. Het zou prachtig zijn als het enige wat we zouden hoeven te doen om de gevolgen van onze activiteiten te vermijden zou zijn er niet in te geloven dat die gevolgen komen. Dan zouden we kunnen eten wat we willen en nooit dik worden. Iemand die niet in vorige levens en de wet van oorzaak en gevolg gelooft, kan toch geluk ervaren als gevolg van zijn activiteiten in vorige levens. Door het bestaan van oorzaak en gevolg te ontkennen en bijgevolg niet te proberen positieve activiteiten te verrichten en negatieve te vermijden, creëert men weinig positieve energie; roekeloos creëert men veel negatieve energie. Anderzijds zullen mensen die de wet van oorzaak en gevolg kennen proberen op te letten dat wat ze denken, zeggen en doen anderen geen lijden oplevert en proberen schadelijke indrukken op hun eigen geestesstroom te vermijden.

Waarom hebben sommige mensen die veel negatieve activiteiten verrichten succes en lijken ze gelukkig te zijn en hebben sommige mensen die niet geloven in de wet van oorzaak en gevolg zo’n goed leven?

Als we zien dat oneerlijke mensen rijk zijn of dat wrede mensen respect en macht krijgen of dat aardige mensen overvallen worden of jong sterven, is het mogelijk dat we gaan twijfelen aan de wet van oorzaak en gevolg. Dat komt omdat we alleen kijken naar wat er gebeurt in de korte periode van dit leven. Veel van de gevolgen die we in dit leven ervaren zijn gevolgen van activiteiten uit vorige levens en veel van de activiteiten die we in dit leven verrichten zullen pas in toekomstige levens tot rijping komen. De rijkdom van oneerlijke mensen is het gevolg van hun vrijgevigheid in voorafgaande levens. Hun huidige oneerlijkheid laat een karmisch zaadje achter, zodat ze in toekomstige levens bedrogen zullen worden en armoede zullen ervaren. Evenzo worden wrede mensen respect en macht gegeven ten gevolge van positieve activiteiten die zij in het verleden verrichten. In het heden misbruikten ze hun macht, waardoor ze de oorzaak voor toekomstig lijden creëren. Aardige mensen die jong sterven ervaren het gevolg van negatieve activiteiten (zoals doden) uit vorige levens. Hun huidige vriendelijkheid zaait echter zaadjes of indrukken op de geestesstroom waarop zij in de toekomst geluk zullen ervaren.
De exacte manier waarop een bepaalde activiteit tot rijping komt en welke activiteiten we in het verleden verrichtten om een bepaald gevolg in ons leven te bewerkstelligen kan alleen totaal gekend worden door Boeddha’s alwetende geest. Wat in de soetra’s en tantra’s wordt gezegd over een bepaalde activiteit die tot een bepaald gevolg leidt, is een algemene richtlijn. In bepaalde situaties kunnen de zaken echter iets anders liggen, hetgeen afhangt van andere oorzaken en voorwaarden. Het feit dat negatieve activiteiten lijden veroorzaken en positieve activiteiten geluk verandert niet. Maar in een bepaalde individuele situatie kan een negatieve activiteit, zoals doden, tot rijping komen in een van de lagere bestaanswerelden. Dit hangt zowel af van vele factoren die deze activiteit zwaar of licht kunnen maken, als van de voorwaarden die aanwezig zijn op het moment waarop dat karmische zaadje tot rijping komt.

Als mensen lijden door hun eigen negatieve activiteiten, kunnen of moeten we dan iets doen om hen te helpen?

Jazeker! We weten hoe het is om je ellendig te voelen en dat is precies hoe iemand, die de gevolgen van zijn eigen negatieve activiteiten ervaart, zich voelt. Uit meegevoel en mededogen moeten we zeker helpen. Zijn huidige positie is weliswaar veroorzaakt door zijn eigen activiteiten, maar dat betekent niet dat we lijdelijk toezien en zeggen: “Oh, wat jammer. Arme jij. Je had niet zulke ondeugdzame dingen moeten doen.”
Het is niet juist om op een stugge manier over karma te denken. Ja, iemand creëert de oorzaak voor een bepaalde ervaring door zijn eigen daden, maar misschien heeft hij er ook wel het karma voor gecreëerd om hulp van ons te ontvangen. Maar bovenal weten we allemaal hoe wij ons zouden voelen als we ons zelf in die afgrijselijke situatie bevonden. We willen allemaal geluk en geen lijden. Het doet er niet toe wiens pijn of probleem het is, maar deze moet weggenomen worden. Het is een enorme misvatting om te denken: “De armen zijn arm vanwege hun daden in vorige levens. Ik zou ingrijpen in het natuurlijke proces van oorzaak en gevolg als ik zou proberen te helpen.” We moeten onze eigen luiheid of onverschilligheid of gehechtheid aan onze superieure positie niet proberen te rationaliseren door oorzaak en gevolg verkeerd te interpreteren. Een gevoel van mededogen en universele verantwoordelijkheid is belangrijk voor onze eigen spirituele ontwikkeling en voor de vrede in de wereld.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s