Welkom in Jampa’s Mandala


Welkom in Jampa’s Mandala. Sarva Mangalam , moge alles voorspoedig voor je zijn !

Jampa’s Mandala is een onafhankelijk boeddhistisch blog voor iedereen die belangstelling

voor het boeddhisme heeft. Ik ben een beoefenaar in de Tibetaanse richting.


Reis met me mee langs de boeddhistische heilige plaatsen in India :

Op dit blog ( film en foto) klik op :


De films van mijn boeddhistische pelgrimstocht. Klik op :


JAMPA’S MANDALA OP FACEBOOK  : https://www.facebook.com/jampasmandala

JAMPA’S MANDALA OP VIMEO           : https://vimeo.com/channels/jampasmandala

SHARE YOUR IDEAS : https://plus.google.com/u/0/communities/105219811092375220321


Jampa's Mandala

Khandro-la Namsel Dronma




(Excerpted from an interview with Khadro-la conducted by Ven Roger Kunsang, and featured in
Mandala magazine, August 2008)

Ven. Roger Kunsang: Can you tell me why you left Tibet?
“I didn’t have the intention, and I didn’t have the money to travel. I followed a sign that came
in my dreams. There was a bus blowing its horn indicating its departure, and until I got on the
bus I was unaware of where I was heading. I learnt from the other people on that bus that they
were going to Lhasa and thence to Shigatse. A couple of days into the journey I learnt that
they were also planning to go to Mount Kailash.
“One day, while we had stopped our journey at Shigatse, I was circumambulating Tashi
Lhunpo Monastery when I came across an elderly man dressed in an Indian cloth doti. This
complete stranger gave me 2000 gormo. He asked me to sit beside him, and begun to tell me
many unusual stories. He told me that India was just beyond this mountain, and that I should
be meeting with His Holiness the Dalai Lama and many other lamas. He kept urging me to
head for India – and at the time it didn’t feel at all strange, although when I recall it now it
seems amazing to me.”
There was much hardship. I had no mission of my own and was just following the pilgrims. I
don’t remember very clearly how long the journey was, but I did fifteen koras round Mount
Kailash and due to my unusual actions and the words that I was speaking, rumors were going
around that I was a dakini. People began to line up to see me, even seeking blessings from
me. It was very tiring for me to deal with the crowds, but a very kind monk from a nearby
monastery took good care of me with food and drink. He even organized a better system for
the people who came to see me for blessings, etc. Many of those people expressed their wish
to go to India with me. One night, quite suddenly and without any discussion, I made up my
mind to leave for India and so a man who was our guide led seventeen of us from the bus
along the trail that leads to the border. He wasn’t very experienced and it took seventeen days
to reach Kathmandu in Nepal. It should have taken only seven days. We were in no man’s
land, and as there were no real paths or people to ask, it was impossible to tell whether we
were even out of Tibet. We had to just follow the signs I got in my dreams. When we were
confused about the way, I was instructed to go in the direction where there appeared a circle
of light. Maybe this was the blessing of the Dalai Lama or Palden Lhamo.
“Sometimes we had to walk all day without any food or drink, and sometimes we had to walk
all through the night. We were not prepared for such a long journey.
“When I arrived in Nepal, I fell seriously ill with food poisoning and could not continue with
my companions towards India. I had to stay at the reception center in Kathmandu, vomiting
blood, which made the staff suspicious that I had a contagious disease. I was left to sleep
outside the building in a field. I was so weak that I couldn’t change position. When I needed
to move, they used long sticks to push me back and forth because they were afraid to touch
me with their hands. As my condition worsened, the staff thought I wouldn’t survive, and so


asked me if I wanted to leave a last message for my family and asked for the address to deliver it.

“So I made a request for monks from a monastery to do prayers after I died and to take my
body for cremation to a peak which I later found out is the holy Nagarjuna hill where Buddha
had spoken the sutra called Langru Lungten.
“I asked them to take my urine in a bottle and give it to whomever they met first at the
Boudhanath Stupa entrance. By now I was semi-conscious, but they were kind enough to do
this favor for me. The person who took my urine met a man at the gate who turned out to be a
Tibetan physician. He tested my urine and diagnosed that I had been poisoned with meat,
prescribed some medicine and even sent me some blessing pills. My health improved
dramatically and I had many good dreams. When I recovered, I was sent to the Dharamsala
reception center, together with some other newly-arrived people.
“I arrived in Dharamsala not long after some monks from my village had quarreled with the
staff of the center – and so they had a negative impression of anyone who came from the
same area. Consequently I, too, became the victim. Since I was quite young I was asked
whether I would like to join school or did I want to have some skills training. My reply was
quite straightforward and honest. I said I had no interest in going to school and neither did I
want to learn something else. When I was back at home I always had the very strong will to
serve good meditators, and so I used to collect firewood and deliver water for the meditators
who lived around my village. I didn’t even know that Tibet was occupied by the Chinese and
that that was why Tibetans went into exile. I was not tortured by the Chinese and I didn’t
have any lack of food or clothing. My only wish was to see His Holiness the Dalai Lama, and
as I have a problem of going into craziness sometimes, I merely wanted to know from His
Holiness whether that was good or bad. That was all I wanted, otherwise I just wanted to
return to my own home.”
“I couldn’t get an audience with His Holiness because I was accused of having a contagious
disease which might infect him. Some said I was mad. Some even said I ought to be leaving
the center or be sent to an insane asylum. I was even banned from public audiences for
several months. Instead, I circumambulated the Dalai Lama’s palace every morning. One day,
I heard that His Holiness was coming back home, so I hid beside the road to greet him. As his
car passed by Namgyal Monastery, I saw a very bright light radiating on the front window of
the car and inside I saw him with many hands around his shoulders! It was the first time I had
ever seen His Holiness and I just jumped towards the car to prostrate, and I fell unconscious,
almost under the car.
“I was carried back to the center by a man from my village and again the shower of scolding
began. But I think a very strong change happened in me by seeing His Holiness and I never
got angry with the staff. I thought, ‘Oh! They have to take care of so many people and of
course they get upset sometimes.’
“Despite many requests, I still wasn’t given an audience with His Holiness. At a public
teaching I managed to find a seat. As he came in escorted by security personnel, I was possessed by the protector and the guards took me away from the courtyard where the
teachings were to take place, telling me to stay at the bottom of the stairs. I felt so sad to think
what evil karma I must have created in the past that now I can’t even see His Holiness.
“The teaching began with the recitation of the Heart Sutra. I could hear His Holiness
chanting, and as he was saying “no eyes, no nose,” etc., I started to have a very strange
feeling. By the time he was saying “form is empty and emptiness is form,” I felt rays of light
were showering on me, entering from the crown and filling my whole body. I felt lifted up in
the air. I had a strong feeling of joy and sentiment.
“As time went by, I came to know some meditators and came in contact with some great
lamas such as Kirti Tsenshab Rinpoche and Khalkha Jetsun Dampa. I received blessing water
from them, and they, too, tried many ways to make my contact with His Holiness possible.
But no progress was made, and so I finally made up my mind to return to Tibet. I was
exceptionally sad at not being able to fulfill some of the tasks the old man in Shigatse has
asked me to do. There were some important things that I should do, such as making a long
life offering and some other secret thing, and time for all those activities was running out.
“I informed Kirti Tsenshab Rinpoche of my decision, but he insisted that I did not return. He
said that he saw in me something more important than just an oracle; he could see some
specialness in me. He said I would be very helpful to His Holiness, and advised me to remain
in Dharamsala. ‘I myself will make the golden bridge between you and His Holiness.’ As I
listened to him, I wondered why such a great scholar and great lama said such comments
about me. Soon after, and out of the blue, I was approved for an audience, together with other
new arrivals.
“There were a lot of us waiting anxiously. I saw His Holiness coming toward us and I saw
him with so much light radiating and many arms, just as I had seen him before. As soon as I
stood up to make prostrations, again I was possessed and taken away by the security guards.
Perhaps I was kicked or punched, because I found bruises on my body when I regained
“But after His Holiness granted an audience to all the other people, he asked to bring up the
lady oracle and so I was taken to him. As soon as I went to him, I grabbed at his feet and
went unconscious again. When I came back to normal His Holiness asked me about my home
and many other questions, but I was just left speechless. No words came out – I was too
overjoyed to say anything. Later I was able to tell him all that the old man had told me in
Shigatse and he heard all about me and my problems. I was confirmed as the oracle of the
protector and His Holiness asked me not to go back to Tibet. His Holiness granted me
different empowerments and instructions, and I begun to do the retreats that he advised me to
“A house was given to me by the private office within Namgyal Monastery. It’s the same
house I live in today. It was during that time when the teacher in the Dialectic School was
murdered by the group of Shugden worshipers, and there were rumors that I too would be
assassinated. The monks of Namgyal Monastery were very concerned about my safety. That’s how we became close. Actually, I tried to refuse their protection. I told them that if my
fate is to be killed, then nothing can make it not happen, but that if my karma is not to die, the
Shugden worshippers cannot harm me. The monks didn’t listen to me and they continuously
took good care of me.
“As I was very weak physically, His Holiness contacted Kyabje Trulshik Rinpoche and I was
sent to France for treatment. At that time I came to know Lama Zopa Rinpoche. Indeed,
because of my poor health I came to know so many people!
“During my retreat and practice there have been some good signs and some positive
outcomes too, but I like to say that all of these are just hallucinations. Whatever good
happens is no more than the blessing of His Holiness. I myself am no better than the poorest
being among the rest.
“About two years ago, His Holiness advised me that whenever the opportunity comes, I
should give teachings or any kind of service that I can deliver to those who are in need. But I
know I have nothing to offer to others. To tell you honestly, in my mind I have a very strong
belief that the essence of life is only to have the realization of bodhichitta and emptiness.
Though it is difficult to gain, my primary wish is to achieve indestructible faith in these two
before I die. If I cannot help people to generate these things, our meeting is just a waste of
time. Other than that, I am the poorest by inner, outer and secret perspectives. The best side
of me is only that I met the best Dharma, best practice and the best lamas.”
Ven. Roger: When did you first feel that you were a dakini?
K: “I always think I am not a dakini. I don’t know who I am. Some lamas say I am Khandro
Yeshe Tsogyal, some say I am Vajrayogini, and others say I am Tara. It might be their own
pure appearances. I myself think I am nothing special.
“When I was young some people said I was mad. Some said I was dakini. I don’t know. I
have no doubt that I have very strong karmic imprints from the past, because I have been very
dear to His Holiness and many other high lamas from Tibet and outside of Tibet. Some lamas
from Tibet, whom I never knew, sent me love, respect, good wishes and often offerings and
praises. Another reason is that sometimes the words to express the view of emptiness come
out of my mouth automatically – something I have never heard and studied before – but I
can’t remember later what I said.”

Geen geboorte geen dood


Thich Nhat Hanh Het onderstaande is een fragment van een lezing die Thich Nhat Hanh op 3 mei 1998 in Plum Village heeft gehouden.

Vorige zomer waren er hier in Plum Village heel veel kinderen, uit verschillende landen. Ik heb hen allemaal een lotuszaadje gegeven dat mij vanuit Vietnam was opgestuurd. De kinderen kwamen één voor één naar voren om het zaadje in ontvangst te nemen. Ik heb hen ook geleerd hoe je een lotuszaadje moet planten. Als ze er deze zomer weer zijn zullen ze me vertellen hoe het gegaan is. Zoals je weet groeien er in Plum Village lotusbloemen in de vijvers. Elke zomer bloeien er een heleboel. Het is een heel mooi gezicht en bijna iedereen die hier komt geniet er van. Voor velen is het de eerste keer dat ze een lotusbloem zien. Een verslaggever uit Parijs zei in een televisieprogramma dat in de Dordogne de lotussen als paddestoelen uit de grond schieten. Maar dat is niet waar. De lotusbloemen in Plum Village zijn als zaadje uit Vietnam gekomen en wij hebben ons best gedaan ze hier tot bloei te laten komen. Dat is gelukt en dit jaar hebben we gemediteerd over het niet-geboren-worden en niet-sterven van een lotus. In 1982 ging een Amerikaanse professor in de biologie naar China om het Instituut voor Biologie in Beijing te bezoeken. Ze kreeg daar vijf lotuszaadjes die, naar men zei, heel erg oud waren. De zaadjes waren tevoorschijn gekomen bij opgravingen in Noord China, waar er honderden waren ontdekt. Vijf van die zaadjes dus, nam ze mee terug naar Amerika. In november 1995 probeerde ze er drie te planten. Eén wilde niet groeien maar de andere twee ontkiemden wel. Toen het eerste zaadje was opgekomen nam ze het mee en verbrandde het onder hoge temperatuur om – aan de hand van een procedure die koolstofdateren heet – uit te zoeken hoe oud het was. Ze ontdekte dat het 1288 jaar oud was. Hoewel dat zaadje al die tijd in de grond gelegen had, had het toch zijn levenskracht behouden. Dat was verbazingwekkend. Om een lotuszaadje te laten ontkiemen moet je met een mes een kleine inkeping in de bast maken of je moet het op één plek tegen een steen schuren tot de bast daar zo dun geworden is, dat er water doorheen kan. Anders zal het zaadje blijven liggen zonder te ontspruiten. Wij hebben allemaal talloze zaadjes van onze voorouders meegekregen, maar als we niet weten welke behandeling ze nodig hebben, kunnen ze niet opkomen. De zaadjes van verlichting, compassie, liefde en vreugde zijn in ons allemaal. Onze fysieke en onze spirituele voorouders hebben ze aan ons door gegeven en ons lichaam en ons bewustzijn vormen de grond waar ze in liggen. Door het licht van onze aandacht op ons lichaam en onze geest te laten schijnen kunnen we de zaadjes die we van onze voorouders meegekregen hebben, gaan herkennen. Er zijn negatieve zaadjes, zaadjes van lijden, van wanhoop, van discriminatie en van kwaadheid. Maar er zijn ook zaadjes van liefde, vergeving, vreugde en verlichting. In ons dagelijks leven moeten we met die zaadjes in contact proberen te komen en we moeten leren er zorgzaam, liefdevol en dankbaar mee om te gaan. Sommigen van ons geloven dat ze niet in staat zijn om lief te hebben. Ze hebben het wel geprobeerd maar het is steeds misgegaan. Door alle pijn die dat heeft veroorzaakt, zijn ze haast bang om weer van iemand te gaan houden. Maar ondertussen is het zaadje van liefde wel in hen aanwezig, heel sterk zelfs. Ze weten alleen niet hoe ze het kunnen laten ontspruiten. Want net als met een lotuszaadje, moet je weten welke behandeling een zaadje nodig heeft om te kunnen ontkiemen. Als iemand dus tegen je zegt dat ze niet in staat is om van iemand te houden, dat er geen liefde in haar is, en dat ze niet blij en gelukkig kan zijn, kijk haar dan vol mededogen aan en zeg: Dat is niet waar, lieve vriendin. Je hebt wel het vermogen om van iemand te houden. Je hebt de zaadjes van liefde en vrede, van verlichting en vergeving allemaal in je. Je hoeft ze alleen maar te herkennen en te leren hoe je ze kunt laten ontspruiten. De Boeddha kan je daarbij helpen. En je leraar en je broers en zussen in de sangha kunnen je er ook bij helpen deze zaadjes in jezelf te gaan herkennen en te leren wat je moet doen om ze te laten ontkiemen en een bloem te laten worden. Er zijn zaadjes die zo’n harde bast hebben dat ze pas kunnen ontspruiten als er een bosbrand geweest is. Bomen die dit soort zaadjes voortbrengen zijn overal te vinden, ook in Noord-Amerika. Zonder brand kunnen ze niet ontkiemen. Na de brand komt er altijd regen en dan hebben die zaadjes de kans te ontspruiten. Ik heb de oorlog in Vietnam altijd met een grote brand vergeleken. Tijdens die brand hebben vele mooie zaadjes, die door de Boeddha zijn doorgegeven, kunnen ontkiemen. Na een brand is er altijd regen. E’en van de zaadjes die gedurende de oorlog opkwamen is het zaadje vangeëngageerd boeddhisme – een boeddhisme dat zich niet alleen in de tempel afspeelt, maar wat álle aspecten van ons dagelijks leven omvat. We kunnen het boeddhisme in de meest pijnlijke situaties in ons leven gebruiken: het kan ons helpen minder te lijden en we kunnen meteen ervaren dat het werkt. De uitdrukking geëngageerd boeddhisme is in Vietnam tijdens de oorlog geboren. Ik was een van degenen die zich inzetten om de visie van het geëngageerd boeddhisme – dat het boeddhisme daar moet zijn waar geleden wordt, om te helpen – ingang te doen vinden. De oefening om in aandacht te leven en werkelijk in contact te zijn met wat er op dit moment is, zal ons helpen ons niet aan wanhoop over te geven maar dóór te gaan, zodat vrede en verzoening werkelijk tot stand kunnen komen. Ik herinner me dat er eens een groep jonge mensen bij me kwam die allemaal wanhopig waren. Het was in 1962 of 1963, in Vietnam. Ze gingen om me heen zitten en terwijl ze me allemaal aankeken vroegen ze: Thay, denkt u dat er ook maar enige kans op vrede is? We hebben er zoveel voor gedaan en er is nog geen enkel teken van vrede in zicht. Het was op dat moment heel moeilijk voor mij om te antwoorden want ik voelde vrijwel hetzelfde. We hadden gedaan wat we konden maar er leek geen enkele verandering in de situatie te komen en het zaadje van wanhoop was heel sterk in ons. Dus toen die jonge mensen bij me kwamen en me die vraag voorlegden kon ik hen niet meteen antwoord geven. Ik wist dat het antwoord uit mijn hart moest komen maar in mijn hart was niet veel hoop. Het element van wanhoop was veel groter. Kort na het uitbreken van de oorlog hadden we in de buurt van Saigon de School of Youth for Social Service opgericht, een boeddhistische school waar jongeren getraind werden om sociaal werk te doen. Ze werden uitgezonden naar het platteland om de dorpen die door de bombardementen vernietigd waren weer te helpen opbouwen. Onder deze maatschappelijk werkers waren veel jonge monniken en nonnen. We beoefenden het geëngageerd boeddhisme: we praktiseerden niet alleen in de meditatiehal maar ook daar waar de oorlog woedde. Een aantal van ons kwamen hierbij om het leven. Een van de dorpen waar we gingen helpen was Tra Loc. Tra Loc ligt in de provincie Quang Tri, niet ver van mijn geboortedorp. Het lag vlakbij de gedemilitariseerde zone. Vlak nadat we het opgebouwd hadden werd het gebombardeerd en met de grond gelijk gemaakt. De maatschappelijk werkers daar stuurden dit bericht naar Saigon en vroegen me of ze het dorp wel of niet zouden herbouwen. Ik zei: Bouw het opnieuw! Dus onze maatschappelijk werkers herbouwden het, samen met de dorpelingen. Niet lang daarna werd het dorp voor de tweede keer gebombardeerd. Je begrijpt hoe we ons voelden toen dit nieuws ons bereikte. We konden echter niet toelaten dat de wanhoop het zou winnen, daarom besloten we het dorp opnieuw op te bouwen. We investeerden er veel mankracht, tijd, energie en geld in en toen werd het voor de derde keer gebombardeerd. Met pijn in ons hart besloten we het wéér te herbouwen. Sommigen vonden dit niet zoín intelligente aanpak: waarom zou je iets opbouwen als het toch weer vernietigd werd? We hoorden deze kritiek aan, maar we konden niet toelaten dat mensen door het zaadje van wanhoop overweldigend zouden worden. Daarom gaven we opdracht het dorp voor de derde keer op te bouwen. Het was rond die tijd dat die jonge mensen bij me kwamen en me vroegen: Thay, denkt u dat er nog hoop is? Zal de oorlog ooit ophouden? Terwijl ik naar hen keek wist ik dat ik hen geen leugen kon vertellen, maar als ik uiting zou geven aan mijn wanhoop, zouden al deze jonge mensen in een oceaan van wanhoop verdrinken. Daarom bleef ik een hele tijd stil en concentreerde me op mín ademhaling. Ik dacht na over de vergankelijkheid van alles en over het niet bestaan van een onafhankelijk en afgescheiden zelf. Alles is vergankelijk, ook de oorlog. De oorlog moest dus op een dag wel ophouden. Toen ik dat zag zei ik: Lieve vrienden, er zal een eind aan de oorlog komen, want alles is voortdurend aan verandering onderhevig. Dat geldt ook voor de oorlog, daarom moet hij eens ophouden. Laten we het zaadje van hoop levend proberen te houden. We hebben elkaar nodig om door te kunnen gaan. Die woorden kwamen uit mijn hart; ze werden mij ingegeven door mijn meditatie. Tenslotte eindigde de oorlog. De meesten van ons kregen geen toestemming om dit werk officieel voort te zetten, want de regering wilde niet dat we maatschappelijk werk deden. Ze zeiden dat ze ons niet nodig hadden. De School of Youth for Social Service mocht niet meer bestaan. Onze maatschappelijk werkers zijn in stilte echter toch met hun werk doorgegaan. Wat zij doen heeft geen bepaalde naam en er is geen structuur in te herkennen, maar ze helpen de bevolking tot op de dag van vandaag en onze vrienden in het westen proberen hun werk op verschillende manieren te steunen. Het werk dat zij daar doen voedt het zaadje van mededogen, liefde en begrip in ons. Heel wat bruggetjes die in Vietnam gebouwd zijn, zijn de Brug van Begrip en de Brug van Liefde genoemd. We zijn ook scholen blijven bouwen, samen met de dorpsbewoners. We proberen de school een soort thuis voor de kinderen te laten zijn. Ze zijn er de hele dag, maar ze slapen thuis. ‘s Middags krijgen ze een maaltijd en we proberen ze ook elke dag allemaal een glas melk te geven. Die melk is heel belangrijk, want veel kinderen zijn ondervoed. Ik zeg altijd tegen mijn leerlingen dat je je niet machteloos hoeft te voelen want er is veel wat je kunt doen. Als je een kind in een arm dorp in een afgelegen gebied in de gelegenheid stelt een glas koemelk of sojamelk te drinken, doe je iets heel belangrijks. Onze maatschappelijk werkers zetten zich echt voor de kinderen in. Ze zorgen er voor dat de maaltijden die ze voor hen klaarmaken zoveel mogelijk voedingsstoffen bevatten, zodat de kinderen niet ondervoed raken. Mijn moeder kwam uit Ha Trung, een heel arm dorp in de buurt van Tra Loc. Eens toen ik naar de gezichtjes van de kinderen daar keek, werd elk klein meisje mijn moeder. Mijn moeder was net als zij geweest en als zo’n meisje elke dag een glas melk zou krijgen zou ze later een jongetje als ik ter wereld kunnen brengen. Maar zonder die melk zou ze een kind krijgen dat niet gezond was. Daarom vroeg ik mijn leerlingen – de maatschappelijk werkers – om voor de kinderen in dat dorp te zorgen. Want elk van hen is mijn moeder, elk van hen is mijn vader. En dat geldt niet alleen voor de kinderen in Ha Trung, maar voor de kinderen in elk dorp. Als je je machteloos voelt kun je niets voor de wereld doen. Je hoeft je echter niet machteloos te voelen, want er zijn veel manieren waarop je iets kunt doen. Je kunt er voor zorgen dat ik een glas melk krijg als ik één of twee jaar oud ben, zodat ik normaal kan opgroeien en later een goede burger van mijn land en van de wereld kan zijn. Dat is iets wat je kunt doen. Je kunt de nonnen en de monniken, de leken en de maatschappelijk werkers die in de onderontwikkelde landen in Afrika en Azië werken, ondersteunen, om verandering in de situatie te brengen. Er zijn altijd dharmadeuren waardoor je de werkelijkheid binnen kunt gaan en de kwaliteit van het leven kunt helpen verbeteren. Een ander zaadje dat de Boeddha heeft doorgegeven en dat we hier in Plum Village proberen te laten groeien, is het vermogen om in het hier en nu gelukkig te zijn. Verlichting, inzicht en ontwaken kunnen we alleen in het heden ervaren. Daarom moeten we terugkeren naar het nu. Vrede, innerlijke rust en mededogen zijn in het heden te vinden als je weet hoe je ermee in contact kunt komen. Elke stap die je zet kan je innerlijke rust, vrede en geluk brengen. En je lunch kun je zo eten dat je er innerlijke rust, vrede en geluk door krijgt. In Plum Village proberen we dat zaadje – om in het hier en nu te leven – te laten ontkiemen, voor het geluk en de vreugde van heel veel mensen.

Wat we moeten leren is om als een sangha, als een familie, te leven en te oefenen. Dat is erg belangrijk. Als je naar een vijver met lotussen kijkt kun je zien dat de bloemen, de wortels en de bladeren eigenlijk allemaal hetzelfde doen: ze ondersteunen elkaar, ze voeden elkaar. In het begin hadden we maar één of twee lotuszaadjes. Maar omdat we wisten hoe we ze moesten behandelen zijn ze ontkiemd. Nu hebben we in bijna elke hamlet een lotusvijver. (Noot: Plum Village bestaat uit een aantal verspreide centra: Upper Hamlet, Lower Hamlet, Middle Hamlet, New Hamlet.) Het is nu mei en de lotusbladeren beginnen weer tevoorschijn te komen, als een soort hergeboorte. Probeer je eens voor te stellen dat je een lotusblad bent, drijvend op het wateroppervlak. Je bent groen, je bent mooi, je ademt, je ontvangt zonneschijn en je groeit. Diep onder je zijn de wortels waar je mee verbonden bent. Terwijl je van de zon geniet en met vreugde je schoonheid laat zien, voed je de wortels onder je. Jij wordt door de wortels gevoed maar omgekeerd voed jij, door je bestaan, ook de wortels. We zijn meestal geneigd te denken dat een blad een kind van de boom is. Maar in feite is een blad ook de moeder van de boom. Het water dat de wortels uit de grond opnemen, gaat naar elk blad. Met behulp van zonlicht en zuurstof zetten de bladeren het water (en de mineralen die daar in zitten) om in een speciaal sap waar de wortels en de stam weer mee gevoed worden. We kunnen dus zeggen dat de boom (de stam) de moeder van de bladeren is maar we kunnen ook zeggen dat de bladeren de moeder van de boom zijn. Ze voeden elkaar. Zo brengt de lotuswortel een jong blad voort, dat door er te zijn en door zonlicht en zuurstof op te nemen, niet alleen zichzelf maar ook de wortels daar beneden voedt. En op de een of andere manier voedt het de andere bloemen en bladeren ook. Laten we ons dus voorstellen dat we een lotusblad zijn. In ons dagelijks leven doen we loopmeditatie en we zijn ons bewust van onze ademhaling, we glimlachen en doen zitmeditatie zodat we ons als een mooi blad kunnen ontvouwen. We voeden daarmee tegelijkertijd onze leraar en onze broers en zussen. Dat is precies zoals het elke dag gaat. Je bent op een wonderbaarlijke manier met elk lid van de sangha verbonden; dat moet je kunnen zien. Elke keer dat je met een glimlach en met mededogen naar iemand kijkt, maak je je leraar en je broers en zussen blij. Je doet het niet alleen voor jezelf, maar voor ons allemaal. Elke keer dat het je lukt over een irritatie heen te komen en te glimlachen, voed je niet alleen jezelf maar ons allemaal. Elke keer dat je je met vriendelijkheid en compassie tot een broer of zus in de sangha richt, voed je ieder van ons ons en maak je ons allemaal blij. We kunnen in feite alleen maar in-verbondenheid-zijn. Oppervlakkig gezien lijkt het alsof de bloem en het blad twee verschillende dingen zijn. Maar als je dieper in de werkelijkheid doordringt zie je dat dít is omdat dát is, en dat dát is omdat dít is. Dat is de leer van in-verbondenheid-zijn. De bloem laat haar schoonheid zien, en de bloem maakt de lotuszaadjes. Maar je kunt niet zeggen dat de zaadjes alleen door de bloem gemaakt worden. Jij, als blad, maakt de zaadjes ook, want door jouw bestaan voed je de wortels en op die manier draag je bij aan de vorming van lotuszaadjes. Niet alleen de bloem, maar alle wortels en alle bladeren dragen bij aan de vorming van de zaadjes. Door er te zijn en door te proberen in aandacht te leven voed je de hele sangha. In ieder lid van de sangha kun je jezelf herkennen. Jij bent heel erg belangrijk. Als het met jou niet goed gaat, zal dat z’n weerslag op de hele sangha hebben. En als jij blij en innerlijk vrij bent, zal iedereen in de sangha daar wel bij varen. Je leeft dus niet alleen voor jezelf, maar voor ons allemaal. Je produceert niet slechts één bloem maar een heleboel bladeren en bloemen. En dat gaat steeds maar door. Als voor jou, als blad, de tijd gekomen is om te vergaan, blijf je bestaan in de bloem, in de wortels en in de andere bladeren. Er is dus geen geboorte en geen dood. Er is alleen een vóórtbestaan. De afgelopen winter hebben we geen lotusbloemen en geen lotusbladeren gezien. Alles leek te vergaan en modder te worden. Dat komt omdat we alleen maar naar de buitenkant hebben gekeken. Als we de lotusbloemen zien zoals ze werkelijk zijn, weten we dat de wortels in de diepte doorgroeien om in april of mei klaar te zijn. Als je nu naar de lotusvijver kijkt kun je de bladeren weer tevoorschijn zien komen. Dat is hergeboorte, opnieuw verschijnen. Je kunt zien dat er een voortbestaan is. Je kunt jezelf herkennen: het lotusblad van vorig jaar kan zichzelf terug zien in het lotusblad van dit jaar. Al onze leraren zijn in ons, al onze voorouders zijn in ons en ook de Boeddha is in ons. Elke keer dat we met aandacht lopen, voeden we de Boeddha in onszelf. Op die manier kan de Boeddha doorleven. Wij hebben de Boeddha natuurlijk nodig maar de Boeddha heeft ons ook nodig om te blijven bestaan. Hoe kan de Boeddha zonder ons voortbestaan? Dat is duidelijk. Wij hebben onze voorouders nodig om te kunnen bestaan – onze fysieke voorouders en onze spirituele voorouders – maar onze voorouders hebben ons ook nodig om er te kunnen zijn. Als wij ons vrij en krachtig voelen, voelen onze voorouders zich ook vrij en krachtig. Ze hebben ons heel hard nodig. Daarom is het onze plicht om zo te leven dat we elke dag innerlijke rust en vrijheid ervaren. Om het onze voorouders mogelijk te maken elke dag innerlijke rust en vrijheid te ervaren. En wat onze kinderen en hun kinderen betreft: ze zijn al in ons. Als we met aandacht lopen, met aandacht ademhalen en de dingen met aandacht en in rust en vrijheid doen, dan voeden we daarmee onze kinderen. Ook al zijn ze ze nog niet zichtbaar, ze zijn nu al in ons. Er zijn twee dimensies. Ten eerste is er de dimensie van tijd. Wij zijn de voorzetting van onze voorouders; al onze voorouders zijn in ons. We vertegenwoordigen ook al onze kinderen en hun kinderen, de toekomstige generaties. Elke minuut van ons dagelijks leven, leven we dus ook voor hen. Misschien besef je het niet, maar de Boeddha heeft je nodig om de volgende generaties te kunnen bereiken. De Boeddha is door vele generaties doorgegeven en nu het zaadje van bewuste aandacht zich in ons begint te ontwikkelen, geven we de Boeddha hier én in de toekomst een kans. De andere dimensie is de dimensie van ruimte. We zijn niet alleen al onze voorouders en al onze kinderen, we zijn ook al onze broers en zussen die hier en nu zijn. Alles wat we in ons dagelijks leven doen, doen we niet alleen voor onze voorouders en onze kinderen maar ook voor al onze huidige broers en zussen. Als we zo leren leven zullen wanhoop en eenzaamheid volledig verdwijnen, omdat we niet alleen tijd maar ook ruimte omarmen. We omarmen iedereen. Ik neem toevlucht in de Sangha … Dat is geen geloofsverklaring, maar iets wat je werkelijk in praktijk moet leren brengen. Je hebt inzicht nodig om toevlucht in de sangha te kunnen nemen. In het dagelijks leven moet je op zoín manier naar de dingen kijken dat je kunt zien dat je één bent met je broer en zus. Je moet kunnen zien dat je elk moment de sangha voedt en door de sangha gevoed wordt. Alles wat je voor je broer doet, doe je voor jezelf, doe je voor de sangha. En alles wat je voor jezelf doet, doe je ook voor de sangha. In één dag, in een periode van 24 uur, heb je heel veel kansen om te zien dat dat waar is. Je weet heel goed dat je zelf niet gelukkig kunt zijn als je leraar niet gelukkig is of als je broer niet gelukkig is. En als jij niet gelukkig bent kunnen je broer en zus niet gelukkig zijn. Je weet dat we in-verbondenheid-zijn, en vanuit dat inzicht kun je proberen te leven. Alles wat je doet en wat je niet doet werkt door in je sangha. Een sangha opbouwen betekent jezelf opbouwen.

Afhankelijk ontstaan


Nalanda Bihar India foto: jampa 2011


Vier niveaus :

De mantra in het Sanskriet :

OM alle fenomenen zijn afhankelijk van oorzaken en omstandigheden. We weten dit omdat de Tathagata –de waarheid vertellende grote asceet – overdraagt  : “Wat niet afhankelijk is van oorzaken en omstandigheden bestaat niet “ SOHA

OM alle dingen komen voort uit oorzaken. De Tathagata – de waarheid vertellende grote asceet – onthulde precies wat de lichte en donkere oorzaken van alle grofstoffelijke , subtiele en zeer subtiele fenomenen zijn. Hij onthulde wat de exacte resultaten van deze handelingen zijn en hoe we het stoppen van alle positief  en negatief  afhankelijk ontstaan kunnen veroorzaken. SOHA

OM Alle fenomenen zijn verbonden met oorzaken en gevolgen.De Volledig Overwinnende leerde dat oorzaak en gevolg de oorsprong van realiteit zijn.Vrijheid komt uit het realiseren dat uit de waarheid van oorzaak de waarheid van gevolg komt. SOHA ( dit is werkelijkheid )


OM  alle fenomenen zijn afhankelijk van oorzaken en omstandigheden .De Volledig Overwinnende zei dat wat niet afhankelijk is van oorzaken en omstandigheden niet bestaat. Hij onthulde de exacte relatie tussen alle positieve en negatieve oorzaken en gevolgen.Vrijheid en Innerlijke en Uiterlijke Wereldvrede komt uit het realiseren dat uit de waarheid van oorzaak de waarheid van gevolg komt. SOHA( dit is de natuur van de werkelijkheid )

Alle dingen bestaan dus afhankelijk van oorzaken en omstandigheden maar zijn inherent leeg aan onafhankelijk bestaan .Er is niets dat inherent (onafhankelijk ) bestaat.


Analyseer in uw meditatie de ware aard van de dingen.Door in de delen onfhankelijk bestaan te zoeken. Analyseer zo ook het zelf (ego) door de 5 ophopingen (sk. Skandha’s ) die het ego afhankelijk doen ontstaan te onderzoeken. Overdenk anicca ( impermanentie) en anatman ( geen zelf) en realiseer u dat dhukkha  (lijden) uit dorst  (sk. thrishna) naar bestaan ( sk. bhava) voortkomt.

In onze onwetendheid (sk.avidya) zien we de werkelijkheid niet zoals hij is .Daarom is onwetendheid de hardnekkigste van de drie vergiften.( onwetendheid , begeerte , haat )

De muur is leeg aan inherent bestaan  maar ik kan er mijn hoofd lelijk aan stoten

Er zijn dus twee waarheden : De absolute waarheid van de leegte en de relatieve dagelijkse waarheid Uiteindelijk zijn nirvana en samsara hetzelfde. Wie samsara doorziet kent nirvana en wie nirvana ervaart kent samsara.

Als ik andere wezens werkelijk liefheb ben ik leeg aan zelf en in mijn ware boeddha-natuur. Er is dan geen aantrekking en geen afstoting .Geen” ik en de ander” maar één zijn met alle andere levende wezens in het nu. Er is in een waarlijk liefdevol moment geen dualisme.

Uit afhankelijk ontstaan volgt ook dat wij volledig met alles verbonden zijn in causale verbanden die oneindig groot zijn.Het samsarisch lijden van de ander raakt alle anderen. Zie hier dus de drie grote boeddhistische inzichten :

Afhankelijk Ontstaan  ,  Liefde  en  Mededogen  

De droom van een Ontwaakt India



Het sociale boeddhisme van Ambedkar

Kees Moerbeek

In India leven op dit moment zo’n acht miljoen boeddhisten; velen daarvan zijn dalits (onaanraakbaren). Na het verdwijnen van het boeddhisme van het Indiase schiereiland tussen de tiende en dertiende eeuw herintroduceerde Ambedkar het boeddhisme in India. Zijn doel was om hierdoor het traditionele kastensysteem te beëindigen en het land om te vormen tot een ontwaakte samenleving. Daar is ‘Babasaheb’ te vroeg voor overleden, maar hij heeft dalits hun menselijkheid teruggegeven. Baba is een respectvolle term voor (groot)vaders en oudere mannen in het algemeen, nog respectvoller gemaakt door er ‘saheb’ (mijnheer) aan toe te voegen.

‘Vandaag de dag worden de Indiërs geregeerd door twee verschillende ideologieën. Hun politieke ideaal is vastgelegd in de preambule van de grondwet dat een leven verzekert van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Hun sociale ideaal dat belichaamd wordt in hun geloof (het hindoeïsme red.) ontkent dit.’ Dit citaat is de dalit en neo-boeddhist dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar (1891-1956) ten voeten uit.

Kastendiscriminatie is sinds de onafhankelijkheid van India in 1947 ongrondwettelijk. De regering is wettelijk verplicht een beleid van positieve discriminatie te voeren om de maatschappelijke achterstand van de dalits op te heffen. Ondanks de geboekte verbeteringen is weinig vooruitgang bereikt. De ‘onreine’ dalits, zoals onaanraakbaren zichzelf noemen, worden immers nog steeds buitengesloten, vernederd, mishandeld, verkracht en vermoord.

De (mede)auteur van de Indiase grondwet, dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar, is de held van de Indiase dalits. Hij werd geboren in 1891 en behoorde tot de onaanraakbare Mahars. Zijn vader en grootvader waren militairen in Britse dienst, waardoor hij naar school mocht gaan. Hij was een van de eerste dalits met een universitaire opleiding. Door in woord en daad als jurist en politicus op te komen voor de rechten van onaanraakbaren verwierf Ambedkar grote faam. In 1930 organiseerde hij een processie naar de Kalaram Tempel, in Nashik (deelstaat Marahastra). Dit was om voor hindoe dalits toegang af te dwingen tot deze tempel. Toen de processie de tempelingang bereikte werd deze door de autoriteiten gesloten. Dit weerhield Ambedkar niet zijn strijd voor gelijkberechtiging voort te zetten, integendeel.


Al zijn hele leven heeft Babasaheb belangstelling gehad voor het boeddhisme. Hij raakte er steeds meer van overtuigd dat de discriminatie van de kasteloze dalits onlosmakelijk verbonden is met het hindoe kastensysteem. In de jaren vijftig van de vorige eeuw nam hij deel aan internationale boeddhistische congressen in Birma en Ceylon (Sri Lanka) en ontmoette de Sri Lankaanse monnik Hammalawa Saddhatissa Maha Thera. Na verschillende publicaties over gelijke rechten voor onaanraakbaren en de rol van het boeddhisme hierbij, bekeerde Ambedkar zich op 14 oktober 1956 tijdens een massaceremonie tot het boeddhisme. Zijn vrouw en hij ontvingen volgens de traditie van een boeddhistische monnik de Drie Geloftes en Vijf Voorschriften van een boeddhistische monnik. Vervolgens ging hij over tot de bekering van zijn 500.000 aanwezige aanhangers. Hij schreef de 22 geloftes voor, na de Drie Juwelen en Vijf Voorschriften. Drie dagen na het afronden van het manuscript van The Buddha and His Dhamma overleed hij, op 6 december 1956.

Sinds zijn dood hebben duizenden Indiase dalits zich bekeerd tot het Ambedkar(ite) Buddhism (Ambedkar boeddhisme). Hindoe critici omschrijven deze massale bekeringen als politieke stunts. Leiders van de dalit partij Bahujan Samaj Party (BSP) beklagen zich, omdat zij vanwege deze massabekeringen afgeschilderd te worden als anti-hindoe en anti-brahmaan. In sommige deelstaten zijn deze massabekeringen verboden, bijvoorbeeld in Gujarat waar de hindoe nationalistische Bharatiya Janata Party (BJP) het voor het zeggen heeft.

Conflicterende wereldbeelden

Mangesh Dahiwale wijdt in Rethinking Karma, the Dharma of Social Justice een hoofdstuk aan het werk van Ambedkar en het Ambedkar boeddhisme. De geschiedenis van India en van ‘kaste’ is niet anders dan het conflict tussen de wereldbeelden van brahmanen en boeddhisten. De brahmaanse (=Arische) invasie van India omstreeks 1500 voor Christus was het begin van dit conflict. De Ariërs hebben een stelsel van varna’s (varna = kleur) ingevoerd; de viervoudige indeling van de samenleving waaruit het latere kastenstelsel zou zijn ontstaan.

De verdeling van het kastensysteem in brahmanen, krshatriya’s, vaisya’s en shudra’s gaat terug tot de Rig-Veda, die geschreven zou zijn tussen 1700 en 1100 voor Christus. Het is de oudste van de vier canonieke, heilige hindoeteksten, die bekend staan als de Veda’s. Ze bevatten de door God aan de mensheid geopenbaarde eeuwige en universele kennis.

De historische Boeddha leefde in de zesde eeuw voor Christus in de Spiltijd (800 tot 200 v. Chr.) In zijn tijd bestond weliswaar een systeem van verschillende sociale klassen, maar geen star kastensysteem. Deze Spiltijd was een van de vruchtbaarste periodes uit de geschiedenis. Het was de tijd van onder andere Boeddha, Socrates, Confucius, de profeet Jeremia, Mencius en Euripides. Zij brachten grote veranderingen in de godsdienst en filosofie teweeg, die tot op heden de basis van de beschaving vormen. Zij leefden in verschillende delen van de wereld en hadden geen contact met elkaar, maar de grote overeenkomst is dat zij hun heil niet zochten in (theologische) leerstellingen. Zij predikten dat mensen hun egoïsme en hebzucht, hun gewelddadigheid en liefdeloosheid moesten laten varen voor een leven van mededogen. De Spiltijd was over zijn hoogtepunt heen toen dogma’s en verplichte leerstellingen de overhand kregen.

Tijdens het 140-jarige bestaan van het boeddhistische Mauryaanse rijk (ongeveer 321 tot 185 v. Chr.; een van de keizers was de beroemde Ashoka ) verloren de tot dan toe machtige brahmanen veel aanzien en macht. Zij hebben volgens Ambedkar met generaal Pushyamitra samengezworen om hun hegemonie te herstellen. Met de moord op keizer Brhadratha, Ashoka’s kleinzoon, greep Pushyamitra de macht en een bloedige vervolging van het boeddhisme begon. Hij was de eerste koning en stichter van de brahmaanse Shunga dynastie. Het was als een contrarevolutie tegen de omwenteling die de Boeddha teweeg bracht.

Na deze machtsovername werden gezaghebbende brahmaanse teksten geschreven om het boeddhisme te bestrijden. Deze sanctioneren de fundamentele sociale ongelijkheid van het hindoe kastesysteem. De meest gezaghebbende en omstreden bron is de Code van Manu (Manu Smṛti of Mānava-Dharmaśāstra). Volgens de overlevering is dit ‘wetboek’ geopenbaard door Brahma zelf. Het gaat in dit korte artikel te ver om Ambedkars beschrijving van het verdere verloop van het conflict te beschrijven.

Ambedkars Navayana

Om het boeddhisme aan de passen aan de moderne tijd had Ambedkar twee opdrachten: 1. het zuiveren van het boeddhisme van vreemde, met name brahmaanse invloeden, en 2.het bevrijden van zijn volk van geestelijke en sociale slavernij om een democratisch maatschappelijk systeem mogelijk te maken.

Om de Indiase kastesamenleving te veranderen is een sangha nodig, die niet per se monastiek is. De sangha die hij voor ogen had bestaat ook uit leken. Het fulltime bezig zijn met de dharma, zoals monniken doen heeft voordelen, maar ook nadelen. Het parttime bezig zijn met de dharma, zoals leken doen, heeft dat ook. Beide kunnen elkaar aanvullen en op het rechte pad houden. Een van de redenen dat het boeddhisme verdween uit India is juist het verval en verdwijnen van de monastieke sangha.

Dalit protest
David Brazier roept de vraag op wat de Boeddha beoogde na zijn verlichting. Brazier is van mening dat de Boeddha een ontwaakte samenleving tot stand wilde brengen. Dahiwale ziet hierin een overeenkomst met Ambedkars visie. Boeddha’s belangrijkste doel is het beëindigen van het lijden, maar Ambedkar herformuleert dit en verbreedt dit tot de hele samenleving. Kort gezegd: de Dharma beoogt iemand in een boeddha te veranderen en de wereld in een sangha. Zijn visie op boeddhisme noemt hij Navayāna (= nieuw voertuig), die toepasbaar is op alle samenlevingen. Omdat dr. Bhimrao Ramji ‘Babasaheb’ Ambedkar te vroeg overleed kon hij slechts het fundament leggen van deze sangha.


De Britse monnik Sangharakshita (Dennis Lingwood) heeft na Ambedkar’s overlijden meegeholpen leiding te geven aan diens neo-boeddhistische beweging in India en heeft zijn gedachtengoed verder uitgewerkt. Terug in het Verenigd Koninkrijk was hij mede-oprichter van de Friends of the Western Buddhist Order (FWBO) en de Indiase Trailokya Bauddha Mahasangha Sahayaka Gana (TBMSG). Nu heet TBMSG/FWBO Triratna Bouddha Mahasangha, een internationale neo-boeddhistische beweging met 60 centra op vijf werelddelen.

The Karuna Trust bijvoorbeeld, werkt sinds 1980 voor Indiase dalits door fondswerving voor sociaal werk en Dharma-projecten op het gebied van onder andere onderwijs, als ‘education hostels’ voor dalit kinderen in steden en vrouwenwerk, waaronder microkredieten, onderwijs en vrouwenrechten.

Een ander voorbeeld is het Jai Bhim Network in Hongarije. Sinds 2007 werkt dit network aan de maatschappelijke integratie van Roma door bijvoorbeeld onderwijs en runt meer dan zes scholen, zoals de dr Ámbédkar Gimnázium (dr. Ambedkar Highschool). Bij deze ontwikkelingsactiviteiten wordt gebruik gemaakt van de ervaringen met het werk voor Indiase dalits.  

Dalits: de verschoppelingen van India

Volgens de volkstelling van 2011 leven in India officieel 201,4 miljoen onaanraakbaren of kastelozen. Scheduled Castes and Tribes (SC’s) heten ze officieel, maar ze noemen zichzelf vaak dalit. Het Sanskriete ‘dal’ betekent gebroken, uitgesloten en onterecht.

Hun totale aantal wordt geschat op 300 miljoen op een bevolking van 1,2 miljard. Dit komt omdat moslims en christenen onder hen niet meegeteld zijn. Omdat ze niet geregistreerd zijn kunnen zij geen beroep doen op de wettelijke beschermingsmaatregelen. Meer dan driekwart van de SC’s woont op het platteland. Dalits leven ook in Bangladesh, Nepal, Pakistan en Bangladesh.

De Australische organisatie Walk Free, dat slavernij bestrijdt schat dat er wereldwijd 29,8 miljoen slaven zijn. Daarvan leeft bijna de helft, 13,9 miljoen, in India. Dit zijn Dalits en Advisi. De laatste zijn etnische en in stamverband wonende groepen, waarvan aangenomen wordt dat zij de oorspronkelijke bewoners van het Indiase continent zijn. In 2001 waren er ruim 84 miljoen Advisi. Zij behoren ook tot de ‘Scheduled Castes’.

Het kastensysteem was oorspronkelijk een beroepenhiërarchie, die voorkwam uit de arbeidsverdeling. Onder invloed van sommige brahmanen en sociaaleconomische ontwikkelingen degenereerde het systeem. Kenmerkend voor het traditionele hindoe kastensysteem is de fundamentele erfelijke ongelijkheid. Mensen worden ingedeeld in verschillende sociale groepen op basis van hun afkomst. Er zijn vier grote verschillende kasten, die onderverdeeld zijn in honderden subkasten met hun eigen rangorde en leefregels.

Omdat dalits buiten het traditionele kastenstelsel gesloten zijn, worden ze als ‘onrein’ gezien en behandeld. Zij zijn veroordeeld tot de minste baantjes, zoals het opruimen van dode mensen en dieren, het ontstoppen van riolen, het schoon maken van toiletten en het wassen van kleren, die zijn bevuild met bloed of uitwerpselen. Ze moeten buiten het dorp wonen en leden van andere kasten willen niets aanraken wat aangeraakt is door een dalit.

Aanranding, verkrachting en gedwongen tempelprostitutie van dalitvrouwen komen op het Indiase platteland geregeld voor; in de grote steden handel is in dalitvrouwen voor commerciële prostitutie in opkomst. Zij die hiervan aangifte willen doen worden vaak weggestuurd door politieambtenaren, die vrijwel altijd van een hogere kaste zijn.

22 Vows of Dr. Ambedkar
J. Watts (ed). Rethinking Karma, the Dharma of Social Justice. Chiang Mai (Thailand): Silkworm books, 2009.
Caste problem
Meet world’s Number 1 slaveholder: India
Website Karuna
Website Jai Bhim Network

200 monniken en nonnen in Nepal omgekomen



Ten gevolge van de aardschokken in Nepal op 25 april en de dagen erna zijn ongeveer tweehonderd boeddhistische monniken en nonnen onder het puin van hun kloosters geraakt en omgekomen Meer dan duizend boeddhistische kloosters zijn ingestort of zijn niet meer bewoonbaar.

Nepal tempelAlleen al in het district Sindhupalchowk werden 215 kloosters met de grond gelijk gemaakt.  In Gorkha stortten meer dan honderd kloosters in en 105 in Dhading, zestig in Rasuwa en zestig in Solukhumbu.  Ook in de regio’s Nuwakot, Dolakha, Ramechhap, Okhaldhunga, Makwanpur, Lamjung en Syangja stortten de kloosters in. Waaronder de bekende als Seto Gumba in Ramkot; Rato Gumba in Sitapaila, beide gelegen in de rand van Kathmandu; Khumchey Gumba in Gorkha; Chrighyang Gumba in Dolakha en Chirite Gumba in Sindhulpalchok.

Bron BNN

Reddingsplan voor stoepa Swayambhunath tempel



Een team van specialisten van de Unesco is bezig een reddingsplan op te stellen voor de stoepa van de Swayambhunath tempel in Kathmandu in Nepal. Het gebouw zelf staat nog overeind, maar het interieur is letterlijk een puinhoop. Het Unesco-team is begonnen met een “rescue mission” om te voorkomen dat artefacten uit dit Werelderfgoed worden gestolen. De verwoestende aardbeving  van vorige week zaterdag heeft niet alleen geleid tot het verlies van mensenlevens, het heeft ook verschillende unieke culturele complexen voor decennia beschadigd.

Het zeven leden tellende team is nu de schade aan het opnemen. Er wordt een lijst samengesteld van stenen- en terracotta objecten die als gevolg van de aardbeving zijn beschadigd. De objecten worden ondergebracht in een bewaakt pand in de buurt. Aan restauratie wordt nog niet gedacht, daar is geld voor nodig en eerst moeten de objecten veilig worden gesteld.

De Swayambhunath tempel in  Nepal wordt beschouwd als een van de oudste religieuze complexen in Nepal, en staat in hoog aanzien bij zowel boeddhisten als hindoes.  Hoewel de prachtige stoepa van de tempel intact is, slechts een kant van het gebouw is gedeeltelijk beschadigd, zijn de winkels, hutten en religieuze monumenten binnen het complex vernietigd. In de volksmond staat het complex, gelegen op een heuveltop, bekend als de ‘monkey tempel’, vanwege de vele apen rondom en op het tempelterrein. De apen zijn nog er nog steeds, en verplaatsen zich temidden van de vernietigde gebouwen.

Het team is van plan de plaatselijke gemeenschap en archeologen bij de wederopbouw te betrekken. Tijdens het herstellen van de artefacten, hebben deze conservatoren ongeveer duizend  keramische objecten ontdekt, die niet eerder bekend waren.

Lama Geshe Konchog Lhundup (1929-2012)


Door Louwrien Weijers

21 februari 2012

Lama Geshe Konchog Lhundup, die in juli 1984 naar Nederland kwam, is in 2012 op 82-jarige leeftijd stil heengegaan in zijn Glorious Nagarjuna Dharma Center, Beethovenstraat 52 in Venray. Grote aantallen mensen hebben van zijn boeddhistische onderricht genoten. Als pionier heeft Geshe Konchog Lhundup het klooster Drepung Loseling in 1969 in India opnieuw helpen opbouwen. Als pionier heeft hij in Nederland van 1984 tot 1992 het Maitreya Instituut tot stand helpen komen. Van 1992 tot kortgeleden heeft hij als pionier in bezet Tibet zijn allereerste klooster volledig herbouwd en tot één van de belangrijkste kloosteruniversiteiten in het huidige bezette Tibet gemaakt. Tot de dag van zijn overlijden communiceerde Geshe Konchog Lhundup met zijn leerlingen in Nederland, India en Tibet, Zijn neef in India, ook monnik, belde hij opgewekt één dag voor zijn stille heengaan. Mij belde hij wellicht vlak voor het moment waarop hij zijn stille stervensproces begon. wpid3638-wpid-img_236735443117.jpeg Geshe Konchog Lhundhup werd in1929 in Tsakhalo in de Tibetaanse provincie Kham geboren. Als kleuter zei hij al, als hij een monnik zag: “Ik wil ook monnik worden. Ik wil ook zo’n pij aan.” Op een berghelling vlak boven zijn ouderlijk huis was een klooster. Daar liep hij als kind naartoe, ging bij de monniken in hun cel zitten en bleef in het klooster rondhangen. Zijn vader leerde hem lezen en schrijven. Toen hij twaalf jaar was, liep hij van huis weg en meldde zich tegen de zin van zijn vader aan als monnik in Kharda klooster met toen vijf honderd monniken. Na enige tijd gaf zijn vader hem toch toestemming de vijf belangrijkste geloften af te leggen en de novice wijding te ontvangen. Twintig jaar oud reisde Geshe Konchog Lhundup met een karavaan mee, een maand en twintig dagen, naar Lhasa om toe te treden tot de klooster universiteit Drepung Loseling. Hij is nooit terug geweest in zijn ouderlijk huis. In Drepung Loseling ontving hij de volledige monnikswijding en elf jaar bestudeerde hij de vijf belangrijkste teksten. Hij heeft zijn ouders niet gezien en de meesten van zijn vier broers en vier zussen ook niet. Want als je je eenmaal gaat verdiepen in de teksten, dan is het de gewoonte dat je niet meer naar huis terug gaat. “Toen jullie in 1959 onze hoofdstad Lhasa hebben bezet, ben ik voor jullie gevlucht,” zegt hij tegen de hem ondervragende Chinezen als hij voor het eerst terug in Tibet. Met 1,5 miljoen andere Tibetanen liep Geshe Konchog Lhundup naar India, de Dalai Lama achterna. In het vluchtelingenkamp voor Tibetaanse monniken, Buxaduar, in het noordoosten van India, bestudeerde hij nog elf jaar de soetra’s. Toen besloten was het Drepung Loseling klooster in Zuid-India opnieuw op te bouwen, werd hij met de eerste groep uit Buxaduar naar het oerwoud in Zuid-India gestuurd om op de wilde dieren die daar woonden de plek te veroveren waar hun klooster gebouwd kon worden. Alle woonvertrekken voor monniken, keukens, tempels en verzamelruimtes hebben ze met hun eigen handen moeten bouwen. Ook het voedsel verbouwien op het land deden ze zelf. Zijn studie ging onderwijl gewoon door en in 1976 behaalde hij zijn Geshe Lharampa titel, de hoogste graad die een Tibetaans boeddhistische monnik kan halen. Na zijn ‘Geshe-diploma kreeg Geshe Konchog Lhundup een brief van Zijne Heiligheid de Dalai Lama, dat hij zo snel mogelijk naar het tantrische Gyüto klooster in Arunachal Pradesh, Noordoost-India, moest gaan. Daar heeft hij drie jaar alle tantrische rituelen en meditaties geleerd. De abt van het Gyüto klooster vertelde hem toen hij klaar was dat de Dalai Lama hem vezocht zich gereed te maken voor vertrek naar het buitenland. Om zich voor te bereiden op zijn uitzending heeft Geshe Konchog Lhundup nog twee jaar gewerkt in het Kopan klooster van Lama Thubten Yeshe en Lama Thubten Zopa Rinpoche, grondleggers in 1979 van het Maitreya Instituut. Geshe Konchog Lhundup kende Lama Thubten Yeshe uit Lhasa. Beiden zaten elf jaar in het Buxaduar vluchtelingenkamp voor monikken. Eind december 1982 gaf Lama Thubten Yeshe in Italië een fotootje van Geshe Konchog Lhundup aan een groep Maitreya Instituut bestuurders, -bewoners en –studenten. Hij zou hun eerste vaste leraar worden. Eind juni 1984 kwam Geshe Konchog Lhundup in Nederland aan, in het Maitreya Instituut in Maasbommel. Florens van Canstein schrijft: “Ik kan me de dag herinneren dat Geshe-la aankwam. Ik woonde toen in het Maitreya Instituut in Maasbommel. Hij werd om ongeveer 4 uur wakker en begon enthousiast zijn beoefening te doen. Dat ging met nogal wat geluid gepaard zodat andere huisgenoten die een wat vriendelijker regime gewend waren, wakker werden. Dat is hem toen uitgelegd.” In 1987 verhuisde het Maitreya Insituut van Maasbommel naar een voormalige jeugdherberg bij Emst. In de handen van Geshe Konchog Lhundup veranderde het bosgebied in een plek met enorme uitstraling en aantrekkingskracht. In 1992 ging Geshe Konchog Lhundup met pensioen en vestigde zich Venray. In Tibet behoorde Geshe Konchog Lhundup tot een regentenfamilie. Zijn oudste broer, de eerste zoon, had een hoge positie en zijn ouders wilden dat hij zijn oudste broer ging helpen. Dat hield onder andere in het toezicht houden op de verkoop en aankoop van oogsten en grond, en toezien op het bewerken van de landerijen. In het Kharda klooster, waar hij zich al jong thuis voelde, was een familielid met de naam Pagon Lama abt, De overgrootvader van Geshe Konchog Lhundupdie financier van het Kharda klooster. Toen Geshe Konchog Lhundup na 34 jaar voor het eerst terugkwam in zijn geboorteplaats, was hij verbaasd dat hij de meeste mensen niet meer herkende. De mensen hadden onder het schrikbewind van de Chinezen zo geleden dat ze onherkenbaar waren. De beste families werden het slechtst behandeld. Zijn oudste broer heeft sedert de Chinese bezetting met niemand mogen praten en hij mag nooit met andere mensen gezien worden. Alle kloosters in de verre omtrek waren verdwenen. Van de vijfhonderd monniken van Kharda klooster waren er nog vijftien in leven, maar ze mochten niet samenkomen. De abt Pagon Lama was vermoord en de meeste monniken ook. Mensen uit de buurt hebben veel gouden Boeddha beelden kunnen redden voordat kloosters door de Chinezen met de grond gelijk gemaakt werd. In alle dorpen waar Geshe Konchog Lhundup kwam, lieten mensen hem de schatten zien die ze gered hadden. Ze boden hem de beelden aan en vroegen hem een nieuw klooster te stichten. Het nieuwe Khardha klooster staat er in Tsakhalo, in volle glorie, indrukwekken mooi, met een enorme bibliotheek. De pionier met Nederlands paspoort kreeg echter na 2007 nooit meer een inreis visum voor China. Elke aanvraag mislukte. Wrang maar waar. zijn laatste visum werd eind september 2011 één werkdag voor vertrek bij nader inzien toch weer niet verstrekt door de Chinese Ambassade in Den Haag. De heimwee naat Tibet groeide. Drie koffers stonden al maanden klaar. Lama Geshe Konchog Lhundup, pionier in alle omstandigheden, vertrok.

De Acht Verzen voor de Training van de Geest door Geshe Langri Tangpa


Door Geshe Langri Tangpa

1e Licht Omdat ik de hoogste realisaties wil bereiken , veel beter dan een wensvervullend juweel , dien ik alle andere wezens te koesteren.

2e Licht Wanneer ik omga met andere mensen , dien ik mijzelf en mijn wensen als onbelangrijk te beschouwen , en met een goed hart dien ik anderen te koesteren.

3e Licht  Mij bewust van al mijn handelingen van lichaam , spraak en geest , moge ik op het moment dat een begoocheling opkomt die mijzelf en anderen tot niet-vaardig handelen aanzet , het onder ogen zien en verhinderen te groeien.

4e Licht  Als ik ongeduldige mensen vol van kwade en donkere , geweldige emoties zie , moge ik hen dan beschouwen als kostbare schatten.

5e Licht  Zelfs als iemand waar ik bijzondere zorg voor had en die ik helemaal vertrouwde , zich tegen mij keert , moge ik hem dan als mijn speciale leraar zien.

6e Licht  Wanneer anderen vol van jaloezie , of andere begoochelingen , mij veel moeilijkheden bezorgen , moge ik de nederlaag op mij zelf nemen en hen de overwinning schenken.

7e Licht Moge ik als besluit , in het openbaar en in het geheim , hulp en geluk aan alle levende wezens schenken en al hun pijn en lijden op mij nemen.

8e Licht Moge ik vrij van verstoring , door de acht onevenwichtige gevoelens en alle dingen als illusie ziende , bevrijd worden van de gevangenis van negatieve gedachten.

De acht onevenwichtige gevoelens

1-gelukkig voelen als het leven goed voor je gaat
2-ongelukkig voelen als het leven tegen je schijnt te zijn
3-gelukkig voelen als we rijk zijn
4-ongelukkig voelen als we arm zijn
5-gelukkig voelen als we beroemd en belangrijk zijn
6-ongelukkig voelen als we onbekend en onopgemerkt zijn 
-gelukkig voelen als anderen ons prijzen en bewonderen
8-ongelukkig voelen als anderen ons kritiseren en ons beschuldigen


The Four Seals


image”Buddhism is distinguished by four characteristics, or ‘seals.’ If all these four seals are found in a path or a philosophy, it can be considered the path of the Buddha.”

People often ask me: “What is Buddhism in a nutshell?” Or they ask, “What is the particular view or philosophy of Buddhism?”

Unfortunately, in the West Buddhism seems to have landed in the religious department, even in the self-help or self-improvement department, and clearly it’s in the trendy meditation department. I would like to challenge the popular definition of Buddhist meditation.

Many people think meditation has something to do with relaxation, with watching the sunset or watching the waves at the beach. Charming phrases like “letting go” and “being carefree” come to mind. From a Buddhist point of view, meditation is slightly more than that.

First, I think we need to talk about the real context of Buddhist meditation. This is referred to as the view, meditation and action; taken together, these constitute quite a skillful way of understanding the path. Even though we may not use such expressions in everyday life, if we think about it, we always act according to a certain view, meditation and action. For instance, if we want to buy a car, we choose the one we think is the best, most reliable and so on. So the “view,” in this case, is the idea or belief that we have, that is, that the car is a good one. Then the “meditation” is contemplating and getting used to the idea, and the “action” is actually buying the car, driving it and using it. This process is not necessarily something Buddhist; it’s something we’re doing all the time. You don’t have to call it view, meditation and action. You can think of it as “idea,” “getting used to,” and “obtaining.”

So what is the particular view that Buddhists try to get used to? Buddhism is distinguished by four characteristics, or “seals.” Actually, if all these four seals are found in a path or a philosophy, it doesn’t matter whether you call it Buddhist or not. You can call it what you like; the words “Buddhist” or “Buddhism” are not important. The point is that if this path contains these four seals, it can be considered the path of the Buddha.

Therefore, these four characteristics are called “the Four Seals of Dharma.” They are:

All compounded things are impermanent.

All emotions are painful. This is something that only Buddhists would talk about. Many religions worship things like love with celebration and songs. Buddhists think, “This is all suffering.”

All phenomena are empty; they are without inherent existence. This is actually the ultimate view of Buddhism; the other three are grounded on this third seal.

The fourth seal is that nirvana is beyond extremes.

Without these four seals, the Buddhist path would become theistic, religious dogma, and its whole purpose would be lost. On the other hand, you could have a surfer giving you teachings on how to sit on a beach watching a sunset: if what he says contains all these four seals, it would be Buddhism. The Tibetans, the Chinese, or the Japanese might not like it, but teaching doesn’t have to be in a “traditional” form. The four seals are quite interrelated, as you will see.1lotus02

The First Seal: All Compounded Things are Impermanent

Every phenomenon we can think of is compounded, and therefore subject to impermanence. Certain aspects of impermanence, like the changing of the weather, we can accept easily, but there are equally obvious things that we don’t accept.

For instance, our body is visibly impermanent and getting older every day, and yet this is something we don’t want to accept. Certain popular magazines that cater to youth and beauty exploit this attitude. In terms of view, meditation and action, their readers might have a view—thinking in terms of not aging or escaping the aging process somehow. They contemplate this view of permanence, and their consequent action is to go to fitness centers and undergo plastic surgery and all sorts of other hassles.

Enlightened beings would think that this is ridiculous and based on a wrong view. Regarding these different aspects of impermanence, getting old and dying, the changing of the weather, etc., Buddhists have a single statement, namely this first seal: phenomena are impermanent because they are compounded. Anything that is assembled will, sooner or later, come apart.

When we say “compounded,” that includes the dimensions of space and time. Time is compounded and therefore impermanent: without the past and future, there is no such thing as the present. If the present moment were permanent, there would be no future, since the present would always be there. Every act you do—let’s say, plant a flower or sing a song—has a beginning, a middle and an end. If, in the singing of a song, the beginning, middle or end were missing, there would be no such thing as singing a song, would there? That means that singing a song is something compounded.

“So what?” we ask. “Why should we bother about that? What’s the big deal? It has a beginning, middle, and end—so what?” It’s not that Buddhists are really worried about beginnings, middles or ends; that’s not the problem. The problem is that when there is composition and impermanence, as there is with temporal and material things, there is uncertainty and pain.

Some people think that Buddhists are pessimistic, always talking about death, impermanence and aging. But that is not necessarily true. Impermanence is a relief! I don’t have a BMW today and it is thanks to the impermanence of that fact that I might have one tomorrow. Without impermanence, I am stuck with the non-possession of a BMW, and I can never have one. I might feel severely depressed today and, thanks to impermanence, I might feel great tomorrow. Impermanence is not necessarily bad news; it depends on the way you understand it. Even if today your BMW gets scratched by a vandal, or your best friend lets you down, if you have a view of impermanence, you won’t be so worried.

Delusion arises when we don’t acknowledge that all compounded things are impermanent. But when we realize this truth, deep down and not just intellectually, that’s what we call liberation: release from this one-pointed, narrow-minded belief in permanence. Everything, whether you like it or not—even the path, the precious Buddhist path—is compounded. It has a beginning, it has a middle and it has an end.

When you understand that “all compounded things are impermanent,” you are prepared to accept the experience of loss. Since everything is impermanent, this is to be expected.1lotus02

The Second Seal: All Emotions are Painful

The Tibetan word for emotion in this context is zagche, which means “contaminated” or “stained,” in the sense of being permeated by confusion or duality.

Certain emotions, such as aggression or jealousy, we naturally regard as pain. But what about love and affection, kindness and devotion, those nice, light and lovely emotions? We don’t think of them as painful; nevertheless, they imply duality, and this means that, in the end, they are a source of pain.

The dualistic mind includes almost every thought we have. Why is this painful? Because it is mistaken. Every dualistic mind is a mistaken mind, a mind that doesn’t understand the nature of things. So how are we to understand duality? It is subject and object: ourselves on the one hand and our experience on the other. This kind of dualistic perception is mistaken, as we can see in the case of different persons perceiving the same object in different ways. A man might think a certain woman is beautiful and that is his truth. But if that were some kind of absolute, independent kind of truth, then everyone else also would have to see her as beautiful as well. Clearly, this is not a truth that is independent of everything else. It is dependent on your mind; it is your own projection.

The dualistic mind creates a lot of expectations—a lot of hope, a lot of fear. Whenever there is a dualistic mind, there is hope and fear. Hope is perfect, systematized pain. We tend to think that hope is not painful, but actually it’s a big pain. As for the pain of fear, that’s not something we need to explain.

The Buddha said, “Understand suffering.” That is the first Noble Truth. Many of us mistake pain for pleasure—the pleasure we now have is actually the very cause of the pain that we are going to get sooner or later. Another Buddhist way of explaining this is to say that when a big pain becomes smaller, we call it pleasure. That’s what we call happiness.

Moreover, emotion does not have some kind of inherently real existence. When thirsty people see a mirage of water, they have a feeling of relief: “Great, there’s some water!” But as they get closer, the mirage disappears. That is an important aspect of emotion: emotion is something that does not have an independent existence.

This is why Buddhists conclude that all emotions are painful. It is because they are impermanent and dualistic that they are uncertain and always accompanied by hopes and fears. But ultimately, they don’t have, and never have had, an inherently existent nature, so, in a way, they are not worth much. Everything we create through our emotions is, in the end, completely futile and painful. This is why Buddhists do shamatha and vipashyana meditation—this helps to loosen the grip that our emotions have on us, and the obsessions we have because of them.

Question: Is compassion an emotion?

People like us have dualistic compassion, whereas the Buddha’s compassion does not involve subject and object. From a buddha’s point of view, compassion could never involve subject and object. This is what is called mahakaruna—great compassion.

I’m having difficulty accepting that all emotions are pain.

Okay, if you want a more philosophical expression, you can drop the word “emotion” and simply say, “All that is dualistic is pain.” But I like using the word “emotion” because it provokes us.

Isn’t pain impermanent?

Yeah! If you know this, then you’re all right. It’s because we don’t know this that we go through a lot of hassles trying to solve our problems. And that is the second biggest problem we have—trying to solve our problems.1lotus02

The Third Seal: All Phenomena are Empty; They Are Without Inherent Existence

When we say “all,” that means everything, including the Buddha, enlightenment, and the path. Buddhists define a phenomenon as something with characteristics, and as an object that is conceived by a subject. To hold that an object is something external is ignorance, and it is this that prevents us from seeing the truth of that object.

The truth of a phenomenon is called shunyata, emptiness, which implies that the phenomenon does not possess a truly existent essence or nature. When a deluded person or subject sees something, the object seen is interpreted as something really existent. However, as you can see, the existence imputed by the subject is a mistaken assumption. Such an assumption is based on the different conditions that make an object appear to be true; this, however, is not how the object really is. It’s like when we see a mirage: there is no truly existing object there, even though it appears that way. With emptiness, the Buddha meant that things do not truly exist as we mistakenly believe they do, and that they are really empty of that falsely imputed existence.

It is because they believe in what are really just confused projections that sentient beings suffer. It was as a remedy for this that the Buddha taught the Dharma. Put very simply, when we talk about emptiness, we mean that the way things appear is not the way they actually are. As I said before when speaking about emotions, you may see a mirage and think it is something real, but when you get close, the mirage disappears, however real it may have seemed to begin with.

Emptiness can sometimes be referred to as dharmakaya, and in a different context we could say that the dharmakaya is permanent, never changing, all pervasive, and use all sorts of beautiful, poetic words. These are the mystical expressions that belong to the path, but for the moment, we are still at the ground stage, trying to get an intellectual understanding. On the path, we might portray Buddha Vajradhara as a symbol of dharmakaya, or emptiness, but from an academic point of view, even to think of painting the dharmakaya is a mistake.

The Buddha taught three different approaches on three separate occasions. These are known as The Three Turnings of the Wheel, but they can be summed up in a single phrase: “Mind; there is no mind; mind is luminosity.”

The first, “Mind,” refers to the first set of teachings and shows that the Buddha taught that there is a “mind.” This was to dispel the nihilistic view that there is no heaven, no hell, no cause and effect. Then, when the Buddha said, “There is no mind,” he meant that mind is just a concept and that there is no such thing as a truly existing mind. Finally, when he said, “Mind is luminous,” he was referring to buddhanature, the undeluded or primordially existing wisdom.

The great commentator Nagarjuna said that the purpose of the first turning was to get rid of non-virtue. Where does the non-virtue come from? It comes from being either eternalist or nihilist. So in order to put an end to non-virtuous deeds and thoughts, the Buddha gave his first teaching. The second turning of the Dharma-wheel, when the Buddha spoke about emptiness, was presented in order to dispel clinging to a “truly existent self” and to “truly existent phenomena.” Finally, the teachings of the third turning were given to dispel all views, even the view of no-self. The Buddha’s three sets of teaching do not seek to introduce something new; their purpose is simply to clear away confusion.

As Buddhists we practice compassion, but if we lack an understanding of this third seal—that all phenomena are empty—our compassion can backfire. If you are attached to the goal of compassion when trying to solve a problem, you might not notice that your idea of the solution is entirely based on your own personal interpretation. And you might end up as a victim of hope and fear, and consequently of disappointment. You start by becoming a “good mahayana practitioner,” and, once or twice, you try to help sentient beings. But if you have no understanding of this third seal, you’ll get tired and give up helping sentient beings.

There is another kind of a problem that arises from not understanding emptiness. It occurs with rather superficial and even jaded Buddhists. Somehow, within Buddhist circles, if you don’t accept emptiness, you are not cool. So we pretend that we appreciate emptiness and pretend to meditate on it. But if we don’t understand it properly, a bad side effect can occur. We might say, “Oh, everything’s emptiness. I can do whatever I like.” So we ignore and violate the details of karma, the responsibility for our action. We become “inelegant,” and we discourage others in the bargain. His Holiness the Dalai Lama often speaks of this downfall of not understanding emptiness. A correct understanding of emptiness leads us to see how things are related, and how we are responsible for our world.

You can read millions of pages on this subject. Nagarjuna alone wrote five different commentaries mostly dedicated to this, and then there are the commentaries by his followers. There are endless teachings on establishing this view. In Mahayana temples or monasteries people chant the Prajnaparamita Heart Sutra—this is also a teaching on the third seal.

Philosophies or religions might say, “Things are illusion, the world is maya, illusion,” but there are always one or two items left behind that are regarded as truly existent: God, cosmic energy, whatever. In Buddhism, this is not the case. Everything in samsara and nirvana—from the Buddha’s head to a piece of bread—everything is emptiness. There is nothing that is not included in ultimate truth.

Question: If we ourselves are dualistic, can we ever understand emptiness, which is something beyond description?

Buddhists are very slippery. You’re right. You can never talk about absolute emptiness, but you can talk about an “image” of emptiness—something that you can evaluate and contemplate so that, in the end, you can get to the real emptiness. You may say, “Ah, that’s just too easy; that’s such crap.” But to that the Buddhists say, “Too bad, that’s how things work.” If you need to meet someone whom you have never met, I can describe him to you or show you a photograph of him. And with the help of that photo image, you can go and find the real person.

Ultimately speaking, the path is irrational, but relatively speaking, it’s very rational because it uses the relative conventions of our world. When I’m talking about emptiness, everything that I’m saying has to do with this “image” emptiness. I can’t show you real emptiness but I can tell you why things don’t exist inherently.

In Buddhism there’s so much iconography that you might think it was the object of meditation or an object of worship. But, from your teaching, am I to understand that this is all non-existent?

When you go to a temple, you will see many beautiful statues, colors and symbols. These are important for the path. These all belong to what we call “image-wisdom,” “image-emptiness.” However, while we follow the path and apply its methods, it is important to know that the path itself is ultimately an illusion. Actually, it is only then that we can properly appreciate it.1lotus02

The Fourth Seal: Nirvana is Beyond Extremes

Now that I have explained emptiness, I feel that the fourth seal, “Nirvana is beyond extremes,” has also been covered. But briefly, this last seal is also something uniquely Buddhist. In many philosophies or religions, the final goal is something that you can hold on to and keep. The final goal is the only thing that truly exists. But nirvana is not fabricated, so it is not something to be held on to. It is referred to as “beyond extremes.”

We somehow think that we can go somewhere where we’ll have a better sofa seat, a better shower system, a better sewer system, a nirvana where you don’t even have to have a remote control, where everything is there the moment you think of it. But as I said earlier, it’s not that we are adding something new that was not there before. Nirvana is achieved when you remove everything that was artificial and obscuring.

It doesn’t matter whether you are a monk or a nun who has renounced worldly life or you are a yogi practicing profound tantric methods. If, when you try to abandon or transform attachment to your own experiences, you don’t understand these four seals, you end up regarding the contents of your mind as the manifestations of something evil, diabolical and bad. If that’s what you do, you are far from the truth. And the whole point of Buddhism is to make you understand the truth. If there were some true permanence in compounded phenomena; if there were true pleasure in the emotions, the Buddha would have been the first to recommend them, saying, “Please keep and treasure these.” But thanks to his great compassion, he didn’t, for he wanted us to have what is true, what is real.

When you have a clear understanding of these four seals as the ground of your practice, you will feel comfortable no matter what happens to you. As long as you have these four as your view, nothing can go wrong. Whoever holds these four, in their heart, or in their head, and contemplates them, is a Buddhist. There is no need for such a person even to be called a Buddhist. He or she is by definition a follower of the Buddha.

This article is based on a talk entitled, “What Buddhism Is, and Is Not,” given in Sydney, Australia in April of 1999.